بعد از فرزندان روملوس هر سال پادشاهى را بر تخت مىنشاندند و آخر سال معزول مىكردند تا چهارصد و هژده سال « 1 » . بعد از آن جليوس « 2 » باديد آمد . از جلوس او باز ديگربار پادشاهى بطنا بعد بطن شد و از پدر به پسرى مىرسيد ، و مدت عمر اين جليوس پنجاه و شش سال بود ، و بعد از ايشان به اغسطوس قيصر كه در زمان [ 118 - پ ] كرسطوس بود رسيد و مدتى مديد قياصره آنجا مقام داشتند « 3 » و اكنون مقام بابان است كه خلفاى مسيح عليه السلاماند .
و آن شهر در اين وقت در غايت معمورى است ، و ابتداى ولايت افرنج از زمين مغرب است كه موازى و محاذى آن درياست كه در موضعى هر دو ساحل آن چنان به يكديگر نزديك مىشود كه به پنج فرسنگ مىرسد ، و طول آن موضع بيست فرسنگ است و آن را زقاق مىخوانند و آن زمين فرنگ را اسپانيا « 4 » . و طول آن يك ماهه راه باشد و در آن چندپاره شهر معروف معمور است بدين تفصيل : بكينسا « 5 » مرسيه ، ديانيه « 6 » ، شاطبه ، طليطله ، اشبيليا ، قرطبه ، ارار ( ؟ ) ، قدره « 7 » . و چندپاره جزيره :
انسا ( ؟ ) ، ميوركه « 8 » ، لارده « 9 » ، صيقليه « 10 » .
و جملهء اين ولايات مذكوره در اوايل عهد اسلام مسلمانان فتح كرده بودند و در دست پادشاهان مغرب بود . در سنهء ستين و ستمائهء هجرى ( 660 ) رى « 11 » كسطلونيه « 12 » از مسلمانان بستد و اكنون خراج به رى اسپانيا مىدهند ، و مسلمانانى كه سكان جزيرهء صيقليه بودند تا شهر نوحيره « 13 » كه در وسط ملك افرنج است آوردند و قومى ترسايان را بدان جزيره فرستادند جهت احتياط را تا با مغاربه يكى نشوند . و در آن وقت كه مسلمانان شهر عكه را بستدند و در زمين لبران ( ؟ ) كليسياها را ويران كردند در عهد سلطان [ اسلام ] غازان خان بن ارغون خان ، فرنگان آن مسلمانان را كه قريب دويست
هامش
( 1 ) - با : و پنجاه سال .
( 2 ) - يوليوس ( حمزهء اصفهانى ، ص 66 ) .
( 3 ) - با : مقام گرفتند .
( 4 ) - يعنى اسپانيا مىخوانند .
( 5 ) - چنين است در هر دو نسخه ، ظ : بلنسيه .
( 6 ) - شايد بريانه باشد .
( 7 ) - با : بذره . شايد قبره يا قرقيه باشد .
( 8 ) - م : ميوزكه . با : ميوركه . - ميورقهL'ileMagorque( 9 ) - اصل : لار ، ظ : لارده صحيح است .
( 10 ) - سيسيل .
( 11 ) - عنوان پادشاهى است . ر ك به سطور بعد .
( 12 ) -Castellon.
( 13 ) - شايد - ناجره .