و مدت پادشاهى او سى سال بود .
ايل ارسلان بن اتسز -
بعد از پدر پادشاه شد ، و او را دو پسر بود : علاء الدين تكش و سلطانشاه ، و در نوزدهم رجب سنهء سبع و ستين و خمسمائه ( 567 ) وفات - يافت ، و مدت پادشاهى او پانزده سال بود و هفت ماه .
سلطانشاه بن ايل ارسلان -
ولى العهد پدر بود ، قايممقام شد ، و مدبر ملك مادر او ملكه تركان « 1 » بود و برادر بزرگ او علاء الدين تكش در جند بود ، به مدد گور خان قراختايى بر وى خروج كرد . سلطانشاه و مادرش به ملك مؤيد والى خراسان پناهيدند ، و علاء الدين روز دوشنبه بيست و دوم ربيع الاخر سنهء ثمان « 2 » و ستين و خمسمائه ( 568 ) در خوارزم بر تخت نشست .
سلطانشاه با ملك مؤيد عزم خوارزم كرد . ملك مؤيد در مقدمه بود ، علاء الدين بر ايشان زد و مؤيد را اسير كرد و بر در بارگاه به دو نيمه زد روز عرفه سنهء تسع و ستين ( 569 ) . سلطانشاه و مادرش به دهستان گريختند و تكش بر عقب ايشان برفت و آن ديار بگرفت و ملكه تركان را بكشت و بازگشت و در خوارزم تمكين يافت .
بعد از آن يكى از رسولان گورخان را بكشت و ميان ايشان عداوت افتاد . سلطانشاه به گور خان پناهيد . گورخان ، قراماى ( ؟ ) را با لشكرى با او فرستاد . تكش جيحون را [ 103 - پ ] بر ممر ايشان انداخت و بسيارى از ايشان هلاككرد . قراماى مراجعت نمود و برفت .
سلطانشاه ناگاه در سرخس بر سر ملك دينار از امراى غور دوانيد ، و ملك دينار خود را در خندق انداخت و او را به موى بر قلعه كشيدند ، و سلطانشاه به مرو رفت و ملك دينار در قلعه بماند . ايلچى پيش طغانشاه مهتر آغوز فرستاد و به عوض سرخس بسطام التماس كرد . امير عمر فيروز كوهى را بفرستادند تا ملك دينار قلعه به وى سپرد و به بسطام رفت و سلطانشاه با سه هزار سوار قصد سرخس كرد ، و طغانشاه از نيشابور با ده هزار مرد متوجه او شد . در ماه ذوالحجه سنهء ست و سبعين و خمسمائه ( 576 ) مصاف دادند . سلطانشاه غالب آمد و به سرخس و طوس مستولى شد و طغانشاه به سلطان تكش و سلطان غور استمداد نمود ، و هيچ سود نداشت . دوشنبه دوازدهم
هامش
( 1 ) - م : تركان ملكه . متن از « با » .
( 2 ) - با : سبع .