و
ارسلان پسر طغرل
كه پسر زن اتابك ايلدگز بود در همدان به پادشاهى نشاندند . پانزده سال و هفت ماه پادشاهى كرد و در همدان وفات يافت ، و در آن مدت اتابك محمد بن ايلدگز حاكم كلى بود ، و بعد از او برادرش قزل ارسلان بر تخت نشست و بر دست فدائيان هلاك شد و پادشاهى سلجوقيان در اين ديار سپرى گشت .
اما سلطنت روم تا اين زمان در تصرف نبيرگان سلطان علاء الدين قليج ارسلان ابن سليمان بود و منقضى شد .
طايفهء ششم - خوارزميان
ايشان هشت تناند ، و مدت پادشاهى ايشان صد و سى و هشت سال بود
خوارزمشاه بن محمد بن بيلكاتكين -
از موالى سلجوقيان بود . چون سلطان بر كيارق حكومت خراسان به امير حبش بن التونتاق « 1 » داد در سنهء تسعين و اربعمائه ( 490 ) محمد بن بيلكاتكين را به خوارزم فرستاد و خوارزمشاه نام كرد ، و او به عدل و داد مشغول شد . علما و صلحا را دوستداشتى ، و روزگارى در كامرانى گذاشت ، و در سنهء احدى و عشرين و خمسمائه ( 521 ) وفات يافت ، و مدت پادشاهى او سى و يك سال بود .
خوارزمشاه اتسز بن محمد -
بعد از پدر پادشاه شد و بعضى از ممالك تركستان و دشت قبچاق در تصرفآورد و شصت و يك سال بزيست . در اثناى سلطنت دو كس را بر طريق ملاحده فريفته بود و روح ايشان را خريده و فرستاده تا سلطان سنجر را هلاككنند . اديب صابر را خبر شد نشان او دو شخص « 2 » بنوشت و به مرو فرستاد تا ايشان را بكشتند . اتسز چون خبر يافت ، اديب را به جيحون انداخت .
سلطان سنجر در سنهء اثنتين و اربعين و خمسمائه ( 542 ) قصد خوارزم كرد و
هامش
( 1 ) - م : النوساق . با : الترساق . مجمل فصيحى ( 2 : 208 ) : امير حبشى بن سابق ( ! ) متن از كامل 10 : 266 « اميرداد حبشى بن التونتاق » .
( 2 ) - آن دو شخص .