ده ساله بود كه پدرش نماند و پنجاه سال بزيست و در سنهء ثمانين و اربعمائه ( 480 ) وفات يافت ، و در ايام او ملكشاه نماند و در خراسان چهار سال و چهار ماه تشويش بود و فتنه در عالم افتاد تا آنگاه كه سلطان محمود [ بن ] ملكشاه در سنهء تسعين و اربعمائه ( 490 ) به خراسان آمد و ملك را ضبط كرد و كارها را ترتيبى نهاد و از ولايت غزنين تا بلخ به سلطان سنجر سپرد و به عراق بازرفت . و در ايام او دولت آل بويه منقضى شد و شبانكاره در فارس مستولى شدند .
و مستظهر در سنهء ثلث و خمسمائه ( 503 ) وفات يافت . و مدت خلافت او بيست و پنج سال بود .
المسترشد بالله ابو المنصور الفضل « 1 » بن المستظهر -
بيست و نهم خلفاى بنى العباس بود و چهل و هشتم به نسبت با نبى صلى الله عليه و آله . مردى فاضل و كريم و دلاور و هنرمند بود . در عهد او سلطان سنجر لشكر به عراق كشيد و با قراجهء ساقى مصاف داد و خصم را بكشت و ملك عراق را به برادرزادهء خود محمود شاه داد و او را به نيابت خود در عراق بنشاند ، و رايت دولت سنجرى ارتفاع يافت و منجوق عزت او از كيوان درگذشت و اطراف مملكت به ترك و روم و هند و عرب پيوست و ملوك عالم فرمان او را منقاد شدند ، و چون مسترشد [ 89 - ر ] خليفه شد ، برادرش ابو الحسن از بغداد بگريخت و بر امير دبيس بن صدقه رفت ، او را اعزاز كرد ، و مدتى آنجا بود .
و مسترشد به جنگ سلطان مسعود بن محمد بن ملكشاه سلجوقى از بغداد بيرون آمد . چون به مراغه رسيد با سلطان مسعود مصاف داد و اسير گشت و ملاحده او را شهيد كردند در سنهء عشرين و خمسمائه ( 520 ) ، و تربت او هم آنجاست .
و مدت خلافت او هفده سال و هفت ماه بود .
الراشد بالله ابو جعفر منصور بن المسترشد -
سىام خلفاى بنى العباس بود و چهل و نهم به نسبت با نبى صلى اللّه عليه و سلم . راشد چون شنيد كه ملاحده پدر او را بكشتند متوجه ايشان شد تا كين پدر خواهد . بر در اصفهان ملاحده او را شهيد كردند در سنهء احدى و عشرين و خمسمائه ( 521 ) ، و تربت او آنجاست در
هامش
( 1 ) - م : العضد . ر ك : كامل 10 : 226 و موارد ديگر ، و نيز تجارب السلف ، ص 293 .