امضا نرساند ، همانا به صواب نزديكتر باشد ، كه وى برادر مادر پدرى است . چون اين نصيحت به جاىآوردم ، در غضب شد و گفت : ترا با فضولى چه كار است ! اگر فرمان بردى و الا سرت را بيندازم ، و در حال آب خواست . چون بخورد ، قطرهاى در حلق او جست و مىسرفيد تا آنگاه كه بمرد ، و خداى عز و جل ايشان را از ظلم او خلاص داد . هرثمه گفت : در ساعت به نزديك يحيى بن خالد رفتم و او را از مجارى احوال اعلام دادم و به خدمت هرون رفتم و با او بيعت كردم .
الرشيد ابو جعفر هرون المهدى -
پنجم خلفاى بنى العباس بود و بيست و چهارم به نسبت با نبى صلى اللّه عليه و سلم . عظيم فاضل و متواضع بود . در آن شب كه هادى نماند ، يحيى بن خالد البرمكى با اهالى بغداد با وى بيعت كردند . و يحيى از اولاد ملوك ساسان بود ، وزارت به وى داد و در آن شب مأمون در وجود آمد و آن شب را ليلة الهاشميه گويند ، و در آن روز شعرها گفتند از آن جمله موصلى گويد :
شعر
ا لم تر ان الشمس كانت سقيمة * فلما ولى هرون اشرق نورها
بيمن امين اللّه هرون ذى الندى * فهرون واليها و يحيى وزيرها
و محمد امين بعد از شش ماه از خلافت هرون در وجود آمد . و هرون خراسان را به جعفر بن محمد بن اشعث بن قيس تفويض كرد . و در سنهء خمس و سبعين و مائه ( 175 ) خيزران مادر رشيد و محمد بن سليمان والى بصره وفات يافتند ، و در سنهء خمس و ثمانين و مائه ( 185 ) ابى الحارث ليث بن سعد المصرى الفهمى نماند و او هشتاد و دو ساله بود . و ابو عبد اللّه شريك عبد اللّه بن سنان النجفى القاضى به كوفه نماند و او نيز هشتاد و دو ساله بود [ 65 - ر ] و حماد بن زيد وفات يافت « 1 » ، و در سنهء احدى و ثمانين و مائه ( 181 ) عبد اللّه بن المبارك المروزى القبه « 2 » و او شصت و سه ساله بود به هيت « 3 » وفات يافت و در سنهء اثنتين و ثمانين و مائه ( 182 ) ابو يوسف القاضى يعقوب بن ابراهيم و او شصت و نه ساله بود وفات يافت و در سنهء سبع و ثمانين و مائه ( 187 ) ابو على فضيل بن عياض بن مسعود اليربوعى التميمى الخراسانى وفات يافت .
هامش
( 1 ) - اصل : يافتند ، با : نماند .
( 2 ) - با : الفيفه ( ؟ ) .
( 3 ) - م : وهبب ، متن از كامل 6 : 159 .