ابو حامد يزيد بن معاويه -
مادرش قيسون دختر نجدك بن آسف الكلبى بود . ولى العهد پدر بود ، قايممقام شد ، و در عهد او عبد اللّه بن الزبير در حجاز خليفه شد . و بعد از يزيد جملهء عراق با او بيعت كردند تا زمان عبد الملك بن مروان . و در سنهء ستين ( 60 ) ابو دجانه سماك بن خرشة الانصارى « 1 » در همدان كشته شد و ابو اسيد مالك ربيعة [ 54 - ر ] الساعدى اعمى شد و نماند ، و مدت عمر او هفتاد « 2 » و هشت سال بود . و در سنهء اثنى و ستين ( 62 ) ابو عبد اللّه بريدة بن الحصيب الاسلمى نماند به مرو . و در سنهء ثلث [ و ستين ] عبد اللّه بن عمر الخطاب در مكه وفات يافت .
نافع گويد : عبد اللّه عمر نمرد تا هزار بنده آزاد نكرد ، و در يك مجلس سى هزار درم به صدقه دادى و او آخرين صحابه بود كه در مكه وفات يافتند و او دو هزار و ششصد و سى حديث از رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كرد .
و دبير يزيد دبير پدرش بود حاجب صفوان ، سى و سه سال و گويند سى و هشت سال و هفت ماه بزيست و پنج روز . در حوارين « 3 » از زمين دمشق هفتم ماه صفر سنهء اربع و ستين وفات يافت ، و مدت امارت او سه سال و شش ماه و بيست و دو روز بود و در زمان او در سنهء احدى و ستين ( 61 ) جابر بن عتيك « 4 » الانصارى نماند و او هفتاد و يك ساله بود .
ابى ليلى معاوية بن يزيد -
مادر او ام هاشم خلدة بنت ربيعه بود و دبير او زياد بن مسلم ، و حاجب او غياث و نقش خاتم او « انما الدنيا غرور » ، و او مرد عابد زاهد خداى ترس بود و خوب اعتقاد . چون خليفه شد و مدت چهل روز از خلافت او بگذشت ، روز آدينه خطبه كرد و در اثناى خطبه گفت : اى قوم ، اگر در خلافت [ ما ] خيرى هست ، آل ابى سفيان كردند و اگر درين شرى است من از آن بيزارم
هامش
( 1 ) - م : حرشمة الانصارى ، با : حرشتة . متن از يعقوبى 2 : 8 - ابو دجانه ( به ضم دال ) ، سماك بن خرشة و به قولى : سماك بن اوس بن خرشة بن لوزان خزرجى انصارى در بدر و احد همراه رسول خدا بود و در يمامه نيز مردانگى و دليرى فوق العاده نشان داد و درهمان جنگ به شهادت رسيد . رك : اسد الغابه 2 : 352 و 5 : 184 ، به نقل حاشيهء يعقوبى 2 : 8 .
( 2 ) - با : هشتاد .
( 3 ) - م : جوار بن . مجمل فصيحى : حواريم ( 1 : 161 ) . حوارين به ضم حا و تشديد واو درست است . ر ك : معجم البلدان .
( 4 ) - م و با : بليتك ( ! ) متن از كامل 4 : 101 .