هفتاد و چهار حديث از رسول صلى اللّه عليه و سلم روايت كرد . و هم در اين سال ابو محمد خسر ( ؟ ) بن مطعم [ 53 - پ ] و رافع بن خديج در يك روز نماندند .
محمد بن عطيه گفت : روزى در مجلس معاويه كسى امير المؤمنين على كرم اللّه وجهه را ياد كرد . معاويه گفت : « كان على و اللّه كالليث اذا عدا و كالبدر اذا بدا و كالقطر اذا غدا . » حاضران گفتند : تو فاضلترى يا على ؟ گفت : « خطوة من ابن ابى طالب خير من آل ابى سفيان . » گفتند : حق با تو بود يا باعلى ؟ گفت : باعلى .
گفتند چرا با وى حرب كردى ؟ گفت : « الملك عقيم » ، هر كه پادشاهى جويد او را با كسى پيوند نباشد . ولادت او به مكه بود . هشتاد و دو سال بزيست . و دبير او عبيد بن اوس بود ، حاجبش صفوان و ابن ايوب غلام او « 1 » ، و نقش خاتمش « لكل عمل ثواب فأحسن ما استطعت » . و اول كسى كه هزار هزار درم بخشيدن به يك كس عادت نهاد او بود . هر سال هزار هزار درم به امير المؤمنين حسن بخشيدى و همچنان به حسين و همچندان به عبد اللّه بن عباس . و چون معاويه وفات يافت و يزيد قايممقام شد ، عبد اللّه عباس پيش وى رفت و گفت : پدر تو هر سال مرا هزار هزار درم مىداد ، التماس مىكنم كه آن را بر همان « 2 » قرار برسانى . يزيد گفت : آن مجرى داشتم و هزار هزار درم ديگر بخشيدم . عبد اللّه گفت : غرض من از اين التماس جز آن مقدار نبود . گفت : هزار هزار ديگر مجرى داشتم ، و همان روز سه بار هزار هزار درم به وى داد . و [ معاويه ] روز پنجشنبه بيست و دوم رجب سنهء تسع و خمسين به دمشق وفات يافت و او هشتاد و دو ساله بود و مدت خلافت او نوزده سال و هشت ماه و نيم بود .
و در سنهء ستين ابو عبد الرحمن بلال بن الحرث المزنى ، و او هشتاد و يك ساله بود ، و ابو سعيد سمرة بن جندب ، و او صد و بيست و سه حديث از رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كرد ، وفات يافتند ، و ابو حامد عتبة بن العامر الجهنى والى مصر نماند و پنجاه و پنج حديث از رسول صلى اللّه عليه و آله روايت كرد . و در سنهء سبع و خمسين ( 57 ) ، و گويند احدى و ستين ( 61 ) ، ابو زياد عبد اللّه بن مغفل « 3 » المزنى نماند .
هامش
( 1 ) - م : صفوان بن ابو ابواب غلام او ( ! ) ، متن از « با » .
( 2 ) - با : به همان .
( 3 ) - م : معقل ( ! ) با : ناخواناست . متن از كامل 2 : 278 .