و در سال سى و هفتم حرب صفين بود ميان على و معاويه ، و چهل نوبت ميان ايشان مصاف رفت « 1 » و در مدت صد و ده روز هفتاد هزار مرد از اهل شام به قتل آمدند و چهل و پنج هزار از اهل عراق و گويند بيست و پنج هزار ، و از صحابه كه با على بودند بيست و پنج تن شهيد شدند .
ابو اليقظان « 2 » عمار بن ياسر - المعروف بابن سميه « 3 » و او هفتاد و شش ساله بود و گويند نود و سه ساله ، و هو عمار بن ياسر بن مالك بن كنانه و قيل عمار بن ياسر بن عامر بن مليك بن عبس ، و عبس از مذحج يمن بود و رهط العنسى الكذاب المتنبى « 4 » ، [ 45 - ر ] و او شصت و دو حديث از رسول صلى اللّه عليه و سلم روايت كرد . و هم در اين سال خباب بن الارت نماند و او هفتاد و سه ساله بود و در سال سى و هشتم التقى الحكمان و هما عمرو بن العاص و ابو موسى الاشعرى بأرض البلقا من حدود دمشق .
و هم در اين سال در ماه شوال صهيب بن سنان بن مالك از فرزندان نمر بن قاسط كه مادرش سلمى بود از مازن بن تميم ، پدرش عامل كسرى بود ، در زمين موصل روميان ايشان را بغارتيدند ، و صهيب طفل بود او را به اسيرى بردند ، در روم بزرگ شد ، او را بفروختند ، عبد اللّه بن جدعان او را بخريد و به مكه آورد ، در مدينه وفات يافت و او هفتاد ساله بود . در بقيعش دفن كردند . آخر الامر على به كوفه آمد و معاويه به شام رفت [ و دعوى خلافت كرد ] .
و امير المؤمنين را دبير سعد مروان همدانى بود ، حاجب « 5 » قنبر غلام او ، و نقش خاتمش « الملك للّه الواحد القهار » و گويند « نعم القادر اللّه » بود . بعد از آن شب آدينه هفدهم ماه رمضان سنهء اربعين از دست ابن ملجم مرادى شهيد شد . و مدت
هامش
( 1 ) - با : مصاف افتاد .
( 2 ) - ابو اليقظان كنيهء عمار بن ياسر است . ر ك : ريحانة الادب ج 5 ، ص 207 .
( 3 ) - عمار به مناسبت نام مادرش سميه كه سبقت در اسلام داشت به ابن سميه معروف شده ، و اين سميه جز مادر زياد بن ابيه است . ر ك : ريحانة الادب ، ج 5 ، ص 376 .
( 4 ) - مراد اسود عنسى ، عيهلة بن كعب بن عوف عنسى است و عنس تيرهاى است از مذحج ، و لقب اسود ، ذو الخمار بود ( كامل ، ج 2 ، ص 227 ، سيرهء ابن هشام ج 4 ، ص 271 ، به نقل ترجمهء يعقوبى 2 : 6 ) .
( 5 ) - با : صاحب .