مادرشان فاطمهء زهرا بود و ابو القسم محمد را مادرش خوله « 1 » بنت جعفر بن قيس الحنفيه بود ، و عمر و رقيه توأم بودند و مادرشان ام حبيبه بنت ربيعه بود . و عباس و جعفر و عثمان و عبد اللّه با حسين شهيد شدند ، مادرشان ليلى بنت مسعود الدارميه بود و ام الحسين « 2 » و رمله مادرشان ام السعيد بنت عروة بن سعيد الثقفيه بود و نفيسه و رقية الصغرى و ام الكرام و حمامه و امامه و ام سلمه و ميمونه و خديجه و فاطمه با پسران ديگر از مادران ديگر بودند .
* * * در آن روز كه عثمان شهيد شد ، اكثر صحابه با على كرم اللّه وجهه بيعت كردند . [ 34 - پ ] چون بر سرير خلافت نشست ، مصالح عباد و بلاد را به حسن وجوه بر دست گرفت . ولايت بصره را به عبد اللّه بن عباس داد و عبيد اللّه بن عباس را به امارت يمن فرستاد و قثم بن عباس را به امارت مكه نصب فرمود . آنگاه معاويه را از شام معزول كرد و در آن معنى نامهاى فرستاد . معاويه جواب گفت كه ترا خلافت كه داده است تا مرا معزول كنى ؟ از اينجا فتنه برخاست ، و عايشه و طلحه و زبير تمرد نمودند و بر وى قتل عثمان نسبت كردند و به جانب بصره رفتند و بعد از يك سال از خلافت او كه سال سى و ششم بود از هجرت ، حرب جمل واقع شد و آن روز پنجشنبه بود دهم جمادى الاخر ، از اصحاب جمل و از اهل بصره و غيرهم سيزده هزار مرد كشته شدند و از اصحاب على پنج هزار ، و زبير و طلحه در آن جنگ كشته شدند ، و عايشه را با مدينه آورد . و ابو عبد اللّه زبير بن العوام را مادرش صفيه دختر عبد المطلب عمهء رسول صلى اللّه عليه و سلم بود و زبير آن روز شصت و چهار ساله بود بر دست ابن جرموز به وادى التباع در بصره كشته شد و هم آنجا دفن كردند ، و طلحه را مادرش صفيه بنت الحضر مىبود و در سن او اختلاف است . واقدى گويد :
شصت و چهار ساله بود و گويند شصت و دو ساله ، و ابو اليقظان گويد : شصت ساله بود ، و سى و هشت حديث از رسول صلى اللّه عليه و آله و سلم روايت كرد ، و هم در اين سال ابو قتادة الحرث [ بن ] ربعى بن رافع الانصارى السلمى وفات يافت ، و او هفتاد ساله بود .
هامش
( 1 ) - اصل : حوله .
( 2 ) - با : ام الحسن .