جناب مولوى مخدومى مولانا معين الدين الاسفزارى « 1 » را نيز همين لفظ بخاطر آمده بدينگونه نظم فرمود :
نظام دولت و دين مير پادشاهنشان * كه دولت دو جهانيش حق كرامت كرد
مرمتى كه ز اصل بنا فزونتر بود * درين مقام شريف از علوّ همت كرد
تو اتفاق حسن بين و اقتضاى قضا * كه چون موافق تاريخ شد « 2 » [ مرمت كرد ] »
« و اين مسجد جامع شريف مشتمل است بر :
208 گنبد و 130 رواق و 444 پيرايه . و طولش - سوى عرض ديوار - 250 ذرع ، و عرضش 150 ذرع ، و طول صفهء مقصورهاش 65 ذرع ، و عرضش 8 ذرع است ، و دهنهء طاقش 26 ذرع ، و طول صفهء شمالى 23 ذرع ، و عرضش 15 ذرع ، و طول صفهء جنوبى 22 ذرع ، و عرضش 93 ذرع و نيم ، و طول گنبد مقبرهء ملوك 24 ذرع و عرضش 8 ذرع ، و اين بقعه شش در دارد » .
نقل باختصار از : ( خلاصة الاخبار فى بيان احوال الاخيار - خاتمه :
نسخه مخطوطه كتابخانه مجلس شوراى ملى ) .
وسعت دامنه ادبيات شيرين پارسى درى در دوران حكومت پادشاهان كرت و گورگانيان و بخصوص در عهد سلطنت حسين ميرزا بايقرا ، و آنهمه شعراء ، سخندانان ، معمائيان ، نويسندگان ، خوشنويسان ، نقاشان ، نوازندگان ، و صاحبان هنرهاى زيبا كه پروانهوار بر گرد تختگاه هرات مجتمع بودند آثار و محصولات ادبى شگرفى از آن كانون ادبى بزرگ بوجود آورده بر صفحات دفاتر مخلد ساخته است كه چشم و گوش هر بيننده
هامش
( 1 ) - مقصود معين الدين محمد زمجى اسفزارى مؤلف همين كتاب ( روضات الجنات ) حاضر است .
( 2 ) - سال 904 ه .