از اين فهرست تنها كتاب روضات الجنات برجاى مانده است ، و گويا از كتاب « كرتنامه » نيز يك نسخه در كتابخانه خصوصى دانشمند و سخنور شهير آقاى « سرور خان گويا » در شهر كابل موجود مىباشد . و ظاهرا ساير كتب مندرجه در اين فهرست را بايد از ضايعات ادبى بشمار آورد .
و از جمله تواريخ هرات كه از فهرست كشف الظنون فوت شده است :
1 - كتاب : « تاريخنامه هرات » تأليف سيف بن محمد بن يعقوب الهروى - سيفى هروى - مىباشد ، سيفى از شعراء و نويسندگان دربار ملوك كرت بوده و بامر ملك غياث الدين كرت اين كتاب را در تاريخ حوادث ايام سلطنت چند تن از ملوك كرت تأليف نموده است ، « 1 »
2 - مثنوى : « سامنامه » نيز يكى از تواريخ هرات و از آثار منظوم سيفى هروى مذكور است ، اين مثنوى حماسه تاريخى و چكامه رزمى بوده « در بيست هزار بيت در پنجاه جزو مصور » بر منوال شاهنامه فردوسى در شرح جنگهاى پهلوان معروف هرات جمال الدين محمد سام - سپهسالار خراسان و سردار سپاهيان دولت كرت در هرات - با سردار سپاه سلطان اولجايتو مغولى . مثنوى سامنامه يكى از حماسههاى ملى ايران بشمار ميرود ، زيرا جنگهاى پادشاهان كرت در رأس سپاهيان خراسان و جانبازيهاى پهلوانان هرات به سپهسالارى جمال الدين محمد سام با لشكر اولجايتو سلطان و ضرب شصتى را كه پهلوان جمال الدين محمد سام با كشتن دانشمند بهادر فرمانده سپاه مغول به حكومت ايلخانى نشان داد ، همه براى جلوگيرى از توسعهطلبى و بسط روزافزون امپراطورى مغول در خاك ايران بوده است . اين چكامهء رزمى نفيس پايمال رذالت و تعصبات دشمنان گرديده و از ميان رفته است ، اما بعضى اشعار و قطعات آن در تاريخ نامه هرات از سيفى مذكور مسطور مىباشد . « 2 »
3 - كتاب « مرصد الاقبال السلطانيه و مرصد الامال الخانيه » يا - مزارات هرات
هامش
( 1 ) - اين كتاب با تصحيح فاضل معاصر پرفسور محمد زبير الصديقى استاد دانشگاه كلكته در سال 1943 . م بطبع رسيده است .
( 2 ) - بتاريخنامه هرات صفحات : 528 - 527 ، 730 ، 300 رجوع شود