درويش مقصودتيرگر
مولانا وجيه الدين نسفى
شيخ احمد سهيلى
مهرى هروى
عظمت حوزهء علميه كانون علم و ادب هرات ، و بسط و توسعه و رواج كالاى دانش و ادب در آنشهر بدرجهء رسيده بود كه جمعى از زنان فاضله و دانشمند و سخندان را نيز ببار آورده ، و در عصر و اجتماعى كه اين جنس از بشر ( - جنس لطيف ) يا درستتر بگويم نيمى از اعضاء پيكر جامعه بشرى همانند قوم اسرائيل كه محكوم به : ضربت عليهم الذلة و المسكنه بودند خوار و زبون بوده ، و در پرده سياه و تاريك ظلمت ديجور جهل و نادانى پيچيده شده بودند ، بانوى فاضله و سخندان و شاعرهء ماهرهء مانند :
مهرى هروى در صحنه اجتماع آن مدينهء فاضله بروز و ظهور نموده ، و داد فضل و ادب و سخندانى داده است ،
مهرى هروى زوجه خواجه عبد العزيز پزشك مخصوص سلطان شاهرخ ميرزا بوده ، « اسمش مهر النساء و از زنان مشهوره زمان ميرزا شاهرخ گورگان است . و در فضايل و كمالات شهرهء جهان بوده ، و با گوهرشاد بيگم شاهزاده خانم آن دودمان مانوس و معاشر بوده است »
مهرى بديههء در نهايت سلاست ، و طبعى در غايت قوت و روانى داشته است ، اكثر غزليات و اشعار ديوان خواجه حافظ را تتبع نموده ، و مطلع ديوان مهرى اين است .
ادريا ساقى العشاق اقداحا و عجلها * كه شورى مىكند شيرين شراب تلخ در دلها « 1 »
از جمله گفتههاى مهرى در تتبع غزلهاى خواجه حافظ اين غزل است كه در تتبع غزل خواجه كه مطلعش اين است :
هامش
( 1 ) - مطلع ديوان خواجه حافظ :الا يا ايها الساقى ادر كاسا و ناولها * كه عشق آسان نمود اول ولى افتاد مشكلها