و مستلذات وصال محبوبان در ازاى شبهاى سياه جانكاه فراق رونق پذيرد ، يوسف كنعان بعد از حبس چاه و محنت زندان در ملك مصر عزيز و كامران گردد ، و موسى عمران پس از قطع بوادى مدين و سرگردانى بوادى ايمن صاحب فرمان شود ، جمال طلعت مطلوب جز بر صفحهء آينهء طلب نتوان ديد ، و وصال كعبهء آمال الابطى مراحل تعب نتوان يافت .
« 1 » [ شعر :
به قدر الكد تكتسب المعالى * و من طلب العلى سهر الليالى
بيت ] :
اين حالها بحكمت يزدان مقدرست * هركس بسر حكمت يزدان نميرسد
مراد از ايراد اين تسبيب ، و مقصود از ورود اين ترتيب بيان حال فرخندهمآل حضرت پادشاهى است ملك نشان و ملك خصال ، برافروزندهء طلعت سلطنت ، و برافرازندهء رايت اقبال ، داراى هلال ركاب خورشيد افسر ، اسكندر « 2 » ( سير ) قمر طلعت ، مشترى منظر ، « 3 » [ معيار نقود سعود محيط افلاك ، معمار قصور معمولهء مركز خاك ، شكنندهء ناموس « 4 » اخلاق و اطوار قاآن ، طىكنندهء طومار اشتهار عدالت نوشيروان ،
لفردوسى الطوسى :
جهانآفرين تا جهان آفريد * چنين پادشاهى نيامد پديد
هامش
( 1 ) - عبارات : [ شعر : به قدر الكد تكتسب المعالى و من طلب العلى سهر الليالى . بيت ] از زيادات نسخه مج مىباشد .
( 2 ) - مج . پا : اسكندر فرطلعت مشترى .
مك : اسكندر سير قمر طلعت مشترى .
( 3 ) - عبارت : [ معيار نقود سعود محيط افلاك . . . . بياراست روى زمين را بداد ] از زيادات نسخه مج مىباشد و از ديگر نسخههاى مورد استناد محذوف است .
( 4 ) - در اصل « اخلاص » بقرينهء مقالى و برحسب سليقه به كلمه : « اخلاق » تبديل و اصلاح گرديد .