ذكر واقعهء طاعون در هرات بتقدير حضرت خالق موت و حيات
در احكام سنه مذكوره ارباب نجوم كه مستخرجان آثار تنجيم و مسطنبتان ارقام تقويماند اكثرى از دلايل اتصالات اجرام علوى حكم كرده بودند كه : در اطراف ممالك مرض مهلك طاعون طغيان خواهد كرد ، خصوصا در بلدهء هرات ، و هنوز آفتاب در اوايل حمل بود كه اين حادثه خانهبرانداز ظهور نمود ، و مردم در اضطرار از خوف هلاك جلاى وطن اختيار كردند ، و « 1 » نور الدين سلطان محمد ميرزا كه در هرات قايممقام سلطان سعيد بود باتفاق قاضى و موالى و وزراء بجانب بادغيس رفتند ، و بييلاق كوه گيتو و بابا خاكى و تخت ملك ميل نمود ، و از باقى مردم هركرا استطاعتى بود با توشهء بگوشهء بيرون رفت ، و ارباب صلاح و جمعى كه توكل درست و يقين صادق داشتند با زمرهء عجزه و يورت ماندها بساط اقامت انداختند ، و سينها سپر قضا و هدف ناوك بلا ساختند ،
لامير شاهى :
تو ناوك غمزه زن كه پيشت * سينه سپرى بلا است ما را
و در ماه رمضان نيران و آتش كبريا چنان اشتعال يافت كه خشك و تر ميسوخت و تا غرهء محرم سنهء سبع و ستين و ثمانمايه خلايق به اين علت از بلده و بلوكات بعضى بعالم فنا و بعضى به اطراف كوه و صحرا ميرفتند ، و بازار و دكان و سوداى سود و زيان برافتاد و عدد فايت و مايت از حد و عد و حيطهء احصا تجاوز نمود ، و در كوچهاى شهر و بيرونهاى جز صبا و دبور را مجال تردد و عبور نبود ، بعد از آن چون آن علت روى
هامش
( 1 ) - ابو القاسم نور الدين محمد ميرزا ولد سلطان ابو سعيد ميرزا .