دريانوال او در بخشش مال و بذل بىملال ازكان و دريا كريمتر بود ، و بسخنان فقرا و اهل إله رغبت تمام داشت ، « 1 » [ و اگرچه بحسب ظاهر بسبب استيلاء بعضى امرا در امور ملك و مال تغافلى مينمود ، از روى حقيقت در عواقب كارها و مآل روزگارها تدبر ميفرمود ] .
القصه : هم در آنروز امرا اتفاق كرده ، و پيمان بسته ولد او شاه محمود ميرزا [ را ] « 2 » بر تخت نشاندند ، و او يازده ساله بود ، و ابراهيم ميرزا ولد علاء الدوله ميرزا در هرات محبوس بود ، چون خبر اين واقعه شنيد خلاص يافته عزم خروج كرد ، و بيان احوال او خواهد آمد .
« 3 » [ و درين فرصت امير بابا حسن در استراباد بود ، عرضه داشت كه جرجان زمين بيمن دولت پادشاه مضبوط و محفوظ است ، و كمر انقياد بسته . بهرچه اشارت رود بجان قيام خواهد رفت ] .
و چون شاهزاده متوجه هرات گشته ، بجام رسيد خبر آمد ، كه سلطان ابراهيم ميرزا خروج كرده ، با غلبهء بسيار به طرف آب مرغاب بيرون رفت ، و شاه محمود « 4 » [ ميرزا ] بيست و ششم جمادى الاول در « باغ مختار » فرود آمد .
و درين سال اختلال تمام باحوال خراسان راه يافت ، و در هرگوشه مفسدى « 5 » [ و متغلبى ] سر برآورده ، خيال استقلال در سر انداخت ، و در هر ناحيتى شريرى ، و مفتنى خروج كرده سوداى استعلا در دماغ آورد . « 6 » [ و بسبب عدم پادشاهى ذى شوكتى كه بدفع مضار و اخطار و انزجار فجار و اشرار قيام نمايد ، كه : لو لا السلطان لا كل الناس بعضهم بعضا ،
هامش
( 1 ) - عبارت : [ و اگرچه بحسب ظاهر . . . روزگارها تدبر فرمود ] از زيادات مج مىباشد .
( 2 ) - مج : ميرزا را بر تخت . مك : ميرزا بر تخت .
( 3 ) - عبارت : [ و درين فرصت امير بابا حسن . . . قيام خواهد رفت ] از زيادات نسخه مج مىباشد .
( 4 ) - مج : ميرزا . مك : ندارد .
( 5 ) - مج : و متغلبى . مك : ندارد .
( 6 ) - عبارت : [ و بسبب عدم پادشاهى . . . . بظهور پيوست ] از زيادات مج مىباشد .