ديگر از غرايب وقايع « 1 » آن است كه :
عبد إله بن مالك ابن سليمان بنزديك عوام قبول تمام داشت ، و او مجلس ميگفت و درديهى از بلوك گداره مىبود ، و در تبران آتشكدهء بود در پهلوى مسجد ، عبد إله مالك گفت : زهى مسلمان ( ضعيف ) زبون كه مائيم ، در جوار مسجد مسلمانان آتش مىپرستند و مسلمانانرا درد دين و حميت اسلام باعث نميگردد كه اين كار شنيع را براندازند ، اين سخن بگوشها رسيد و خلق با يكديگر يار شده جمعيت كردند ، چنانچه از ديزق تا مالين زياده از بيست هزار مردم به جهت اين كار هجوم كردند ، و ( بعد ) از نماز ديگر به تبران رسيدند ، و آتشكده و مسجد هردو را ويران كرده ، با زمين برابر ساختند ، و هم درين شب هردو موضع را يك مسجد كردند ، و صفه برآورده ، ديوار در گردش كشيدند ، و جمله را با گچ سفيد كردند ، و همه اين كار در يكشب كرده بودند ، و بامداد فارغ گشته مجوس جمع آمده اين حال بعبد إله طاهر عرض كردند ، عبد إله برنجيد و تنگدل شد ، و برفور كس بقاضى هرات فرستاد كه : مجوس خصمى ميكنند كه : معبد ايشانرا ويران كردهاند ، بايد كه بواجبى تفحص اين حال واجب داند ، تمامى آن مردم را حاضر ساخته پرسش نمودند ، هيچكس بر صدق دعوى مجوس گواهى نداد ، و از مسلمانان چهار « 2 » [ هزار ] كس بلكه زياده « 3 » [ كه ازين جمله دو هزار پيران كه به لباس صالحان آراسته آثار خير بر ناصيهء ايشان واضح بود ، ] گواهى دادند بر آن مسجد و محدود كه اين موضع « 4 » [ هم ] برين هيأت تا ايشان ديدهاند مسجد بوده « 5 » و آتشكده نبوده « 6 » . [ پس قاضى جهت احتياط و تحقيق آنحال ابو عبيد و يحيى بن نصر را بفرستاد ، بيامدند و معارف و مشاهير آن نواحى را
هامش
( 1 ) - مج : وقايع است . مك . پا : وقايع آن است .
( 2 ) - مج : چهار هزار كس . مك : چهار كس .
( 3 ) - عبارت : [ كه ازين جمله دوهزار . . . ايشان واضح بود ] از زيادات مج مىباشد .
( 4 ) - مج : موضع هم برين . مك : موضع برين .
( 5 ) - مج : بود . مك . پا : بوده .
( 6 ) - عبارت : [ پس قاضى جهت احتياط . . . قضيه عبد إله مالك بوده است ] از زيادات نسخه مج مىباشد .