روضه اول « 1 »
بر راى قويم و خاطر مستقيم ارباب عقول و اصحاب علوم مستور و مكتوم نماند كه اقليم فردوس نسيم كوثر تسينم چهارم كه بعضى از آن بخراسان موسوم گشته اوسط هفتاقليم است و از اقاليم ديگر به خط استوا نزديكتر « 2 » لاجرم به حكم : خير الامور اوسطها ، بر تمامى ممالك آفاق شرف تفوق « 3 » و تقدّم دارد و باعتدال آب و هوا و سماحت ساحت و نظافت « 4 » فضا و صلاح سكنه و صلاحيت متوطنه و رغايب اثمار و غرايب اشجار و جمعيت دين متين و حمايت شرع مبين از جميع بلاد روى زمين ممتازست و بكثرة بدايع بقاع و عجايب ارباع و فسحت و نزاهت اماكن و مساكن « 5 » و خضارت و غزارت گياه و مياه و طراوت و نضارت رياحين و بساتين از شرح و بيان ممتاز و باتفاق رواة اخبار و ثقات اخيار اول خطهء كه درين زمين خلدآئين بنا يافته « 6 » قصبه فوشنج است كه پشنگ ابن افراسياب بن نمرود بن كنعان ساخته و به شهر پشنگ مشهور بوده و قاعده عرب آنست كه چون لفظ فارسى را در كلام خود استعمال كنند پاى فارسى را بفاو كاف فارسى را بجيم مبدل سازند چنان كه پارس را فارس « 7 » و گرگان را جرجان « 8 » گويند پس در كلام
هامش
( 1 ) - نسخههاى : س و مك عنوان : « روضه اول » را ندارد و بلافاصله پس از پايان ديباچه عبارت : بر راى قويم و خاطر ، آغاز ميگردد .
( 2 ) - عبارت : « و از اقاليم ديگر به خط استوا نزديكتر » از زيادات مج است و س و مك ندارد
س . مك : اوسط هفت اقليم است لا جرم به حكم خير الامور .
( 3 ) - مج . س : شرف تفوّق . مك : شرف و تفوق .
( 4 ) - مج : و نضافت فضا . س : و لطافت فضا .
( 5 ) - مج . مك : اماكن و مساكن . س : اماكن مساكن .
( 6 ) - مج . مك : بنا يافته . س بنا يافت .
( 7 ) - مج . مك : پارس را فارس . س : پارس را بفارس .
( 8 ) - مج : و گرگان را جرجان . مك : و گرگان جرجان .