ملك علاء الدين با سه هزار مرد ديگر از غور بمدد او آمد ، و بعد از هفت روز حصار قصبهء اسفزار را فتح كرده قتل بسيار نمود ، و جميع خلايق اسفزار را بهرات آورده گلكشى فرمود ، و ملك ركن الدين پس از يك ماه بهرات آمده ملك فخر الدين او را رعايت و شفقت بسيار نمود ، بعد از چند روز خايف گشته بگريخت ، پسر او عز الدين پيش ملك فخر الدين آمد ، بعد از چند وقت جهت جريمه او را حبس كردند ] « 1 » .
پس در سنهء ثلث و سبعمايه پادشاه خربنده كه « 2 » او را اولجايتو سلطان لقب كردند ، و پسر ارغون خان بن ابقا خان بن هلاكو خان بود بجاى برادر غازان خان بر تخت خانيت نشست « 3 » ، و جهت ملك « 4 » فخر الدين يرليغ و خلعت خاص خود
هامش
( 1 ) - تا اينجا از زيادات مج مىباشد .
( 2 ) - مج : كه او را اولجايتو سلطان . مك : كه اولجايتو سلطان ،
( 3 ) - تموچين ( كه بعدها لقب چنگيز خان يافت ) پسر يسوگاى در سال 603 ه بموجب قرار قوريلتاى بزرگ رئيس تمام قبائل مغول گرديد و در سال 616 ه بسوى ايران شرقى لشكر كشيده و دولت خوارزمشاهيان را منقرض ساخته ، شهرهاى : اترارجند ، بناكت ، سمرقند ، اورگنج - خوارزم - اسفراين ، نخشب ، ترمذ ، بلخ ، مرو ، نيشابور ، هرات طوس ، غزنين را در سرزمين خراسان تسخير نموده اموال را غارت و مردم را قتل عام و عمارات را با خاك يكسان ساخت .
تموچين در 623 ه درگذشت ، و از پسرانش چهار تن معروفاند : جوچى ، چغتاى ، اوكتاى و تولوى ( تولى ) . پس از مرگ چنگيز اوگتاى بموجب وصيت او و قرار قوريلتاى بزرگ جانشين پدر گرديد ، و در زمان او بار ديگر لشگريان جرار مغول تحت فرمان چرماغون سرتاسر ايران را عرضه تاختوتاز ساختند .
و پس از او پسرش گيوگ بجاى او نشست ، و چون صغير بود مادرش تورگينا امور سلطنت را اداره ميكرد .
و پس از او شاهى به اولاد تولوى پسر ديگر چنگيز رسيد و منكو خان پسر تولوى بر تخت نشست .
اخلاف تولوى دو شعبه شده بودند و شعبهء غربى در ايران بنام « ايلخانى » - كه موسس آن هلاكو خان بود و در سال 656 ه بر سراسر خاك ايران استيلا يافته بود - فرمانروائى كردند .
اخلاف هلاكو ) : اباقاخان - 663 ، احمد نكودار - 680 ، ارغونخان - 683 ، گيخاتو خان - 690 ، غازان - 694 ، اولجايتو خدابنده محمد 616 - 603 ، ارپاغون - 736 ) تا اوايل سدهء هشتم در ايران پادشاهى كردند ، اما بتدريج روى بضعف و انحطاط رفته تا اينكه دورهء اقتدار و فرمانروائى اين دودمان با مرگ سلطان ابو سعيد ( ولد ارشد اولجايتو خدابنده ) در سال 736 ه در ايران عملا پايان يافت .
( 4 ) - مج : ملك فخر الدين يرليغ . مك : ملك يرليغ .