باب ، چه مىگوييد و در اين كار ، شما را چه به خاطر مىرسد ؟ » جملهء ايشان ، بالاتفاق ، تكذيب قول آقا محمد خان و تسفيه او نمودند .
والاجاه ، كريم خان وكيل الدولهء جماقتدار ، رو به جانب وزرا ، غضبناك ، با عتاب ، خطاب نمود كه : « اين مثالى كه آقا محمد خان بيان نمود ، حقا كه مثال لقمانى و قول افلاطونيست و ما را از خواب غفلت ، بيدار و از مستى جهالت ، هشيار نمود . اگر شما ، ما را لرى بىفهم و تمييز شناختهايد ، نه چنين است . اشتباه كلى نمودهايد . فرمانفرمايى ، با سفاهت و ضعف عقل ، درست نمىآيد . هميشه اعقل و افهم اهل زمان ، فرمانفرماى آن زمان مىشود . و عقلا ، از قبيل شما اشخاص را خر محيل مىخوانند . و رفتار و كردار شما به رفتار و كردار موش مىماند - زيرا كه دانايان ، به چشم خود ديدهاند كه موش ، در ميان آرد ، غلتيده و نرمنرم ، به آهستگى به خانهء خود رفته و خود را تكانيده ؛ و نيز ديدهاند كه موشى به پشت خوابيده و تخممرغ را بر سينهء خود ، با چهار دست و پا گرفته و موش ديگر ، دم آن موش خفته را گرفته به دندان و كشيده و به سوراخ برده ؛ و نيز ديدهاند كه شيشهء پر از روغن ، به تدريج ، پر از ريگ شده ، يعنى كمكم ريگ در شيشه افكنده و روغن ، بالا آمده و آن را خورده تا آنكه شيشه ، خالى از روغن و پر از ريگ شده . و از امثال اين حيلهها بسيار از موش ديدهاند . آيا از ديدن اين حيلهها از موش ، عقل كه اشرف مخلوقات است ، آن را به موش ، حمل مىتوان نمود و موش را عاقل مىتوان خواند ؟
گويا حمالان و تونتابان ، اين مطلب را نيك ، فهم نمودهاند كه فرنگيان ، همچنانكه هندوستان را به مكر و حيله و خدعه و تزوير و دستان و رنگ و نيرنگ ، مسخر نمودند و مالك و متصرف شدند آن را ، مىخواهند ايران را نيز مالك و متصرف شوند و آن را به مكر و حيله ، مسخر نمايند . و اگر چنانچه با خود ، فكر مىنماييد كه فرنگى ، صاحب حسن سلوك است و شما در همهجا از براى خود ، نانى پخته باشيد و اگر فرنگى بر ايران غالب و مسلط گردد ، شما باز صاحب مناصب عاليه خواهيد بود ، نه چنين خواهد بود . اگر فرنگى بر ايران ، غالب و مستولى گردند ، العياذ باللّه ، همهء شما را خائن مىشمارند و
رستم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 398
مساهمون: محمد هاشم آصف ( رستم الحكماء )
ص٣٩٨