از فرط فطنت و كياست ، پى به جميع مذاهب و ملل برده و حقايق و دقايق چهار كتاب مستطاب آسمانى را به دقت تمام فهميده . و بسيار باعار و ننگ و ناموسپرست و با غيرت و حميت بوده . و همهء امور و افعال و اعمالش ، پيش از كور نمودن والاجاه وليعهدى ، رضا قلى ميرزا ، از روى حكمت و بعد از آن از روى سوء المزاج بوده . نعوذ باللّه از چنين خلقتى . فتبارك اللّه احسن الخالقين « 1 » .
غرض ، آنكه عالىجاه ، فتحعلى خان قاجار تيمورى ، از بىوفايى و نقض عهد و ميثاق نواب اشرف اقدس ، تهماسب ميرزا ، رنجيده و خانهنشين شده . آن والاجاه ، او را طلب فرمود . به خدمتش نرفت و عريضهاى به خدمت فلك رفعتش نوشت كه : « اى نواب مالكرقاب زمان و اى ولىعهد سلطان جهان ، خداى عالم ، تبارك و تعالى ، در قرآن مجيد مىفرمايد : اوفوا بالعهد ان العهد كان مسئولا « 2 » . در وقتىكه در دمورقاپى ، محبوس بودى ، با برادران خود كه آخر الامر ، همه به شمشير و خنجر افاغنه كشته شدند ، من به مردى و مردانگى ، تو را از ميان ايشان انتخاب نموده و بيرون آوردم - نظر به آن كه از به دو طفوليت تو ، اتابك و لله و مربى تو ، من بودم و شب و روز ، از روى ارادت و اخلاص ، به خدمتگذارى تو ، قيام و اقدام نمودم و در هيچ باب ، در خدمت تو ، تقصير ننمودهام . تا آنكه به مرتبهء استقلال رسيدى و با من ، عهد و ميثاق نمودى كه تا زنده باشى ، بىمشورت و مصلحت من ، كارى نكنى . پس بىرضا و على الرّغم من ، نادر قلى ، پسر امام قلى پوستيندوز كه مدتها به ساربانى مشغول بوده ، آوردى و او را بر خلاف رأى من ، منصب صاحباختيارى فرمودى و مرتبهء سالارى و سپهدارى ، شفقت فرمودى .
هامش
( 1 ) - آفرين باد بر خدا كه بهترين آفرينندگان است . قرآن مجيد ، سورهء 23 ، آيهء 14 .
( 2 ) - و به پيمان [ خود ] وفا كنيد ، زيرا كه از پيمان ، پرسش خواهد شد . قرآن مجيد ، سورهء 17 ، آيهء 34 .