هست . گاه مطلب درينجا گستردهتر است . در آنجا شرح حال 162 نفر آمده و نوشتهء كنونى حاوى احوال يازده نفر است . ترجمهء حال عدل الملك و معين التجار و منتصر السلطان و امين الضرب دوم در اين قسمت هست كه در آن ديگرى نيست .
از شرح حال قوام السلطنه صفحهء اول افتاده و قسمتهايى از صفحات 2 و 3 آن پاره شده است و كلماتى ناپديد و غير قابل خواندن است . آن مقدار كه امكان خواندن داشت نقل شد . همهجا جاى كلمات پاره شده و آبديده ، نقطهچين شده است .
مرحوم يغمايى اصرار داشت عكس همهء اشخاصى را كه نامشان درين رساله آمده به دست آورم و چاپ كنم . دريغا كه چنين كارى دشوار و پايانناپذير شد . آن مقدار عكس كه فراهم شد به چاپ رسيد تا خوانندگان با صورت رجال گذشته آشنا شوند .
* * * در پايان بايد مؤكدا گفته شود كه آراء و عقايد مندرج در سرگذشتها منحصرا نظر مؤلف آن است . يا از آن كسانى است كه اطلاعات خود را در اختيار او براى تكميل اين كتاب گذاشته بودهاند و چاپ كردن آن در مجلهء يغما حكايت بر آن نداشته است كه مرحوم يغمايى با همه آراء نويسنده موافقت داشته . اينك هم كه تجديد چاپ مىشود دلالت بر آن نمىكند كه نويسندهء اين سطور تمام نوشته - هاى مؤلف را درست و بجا مىداند . چاپ اينگونه كتابها براى آن است كه وسيلهء تحقيق در اختيار تاريخ سنجان و پژوهندگان باشد .
تهران ، چهاردهم خرداد 1363
ايرج افشار
رجال عصر مشروطيت ( فارسى ) — صفحة 9
مساهمون: حبيب يغمائى
ص٩