مخصوصا جدول او ( ص 29 ) راجع به تواريخ مختلفى كه دربارهء سال وفات انورى در منابع مختلف اظهار شده ، و فهرست او از آثار متعدد عربى و فارسى ( بيش از شصت اثر ) كه ابو الحسن فراهانى در شرح خود بدانها اشاره مىكند ( ص 89 - 96 ) ، در ميان تودهء موادى كه ژوكوفسكى گرد آورده ، جالب توجه است . همچنانكه ژوكوفسكى اشاره مىكند ، تاريخ وفات انورى در مراجع فوق بدين گونه اظهار شده است .
همچنانكه ملاحظه مىشود اغلب اين آثار نسبتا جديد است . تنها دو اثر ، مجمل و تذكرهء دولتشاه ، تاريخشان به سدهء نهم هجرى ( سدهء پانزدهم ميلادى ) مىرسد . از آثار قديمتر كه امكان داشت اطلاعاتى به دست دهد ، چهار مقاله است ، كه از او ذكرى نمىكند : درحالى كه تاريخ گزيدهء حمد الله مستوفى ( مورخ 730 ق . - 1336 م . ) و لباب الالباب عوفى ( اوايل سدهء سيزدهم ميلادى ) با آنكه مباحثى را به دو اختصاص دادهاند ، از ذكر تاريخ وفاتش غفلت كردهاند ، مانند آثار البلاد قزوينى به زبان عربى ( چاپ و وستنفلد ص 242 زير كلمهء خاوران ) كه فقط شعر او را « روانتر از آب » توصيف مىكند و مىگويد كه شعر او در فارسى همچون شعر ابو - العتاهيه است در عربى ، مقايسهيى كه به نظرم بسيار نامناسب مىآيد . بنابراين در حال حاضر مدرك معتبرى در دست نيست تا بتوان دقيقا تعيين كرد كه انورى كى زاده شده و كى درگذشته است ، ولى بدليلى كه در فوق ذكر شده مرگ او بعد از 581 ق . و احتمالا همچنانكه به وسيلهء ژوكوفسكى و اته حدس زده شده - بين سالهاى 585 و 587 ق .
( - 1189 - 91 م . ) بايستى اتفاق افتاده باشد .
پيش از اينكه به كار بررسى كاملترى از رسالهء ژوكوفسكى بپردازيم ، بهتر است اشارهيى به تك نگارى ديگرى از انورى بكنيم كه فرته در مجلهء آسيايى مارس - آوريل 1895 ( سلسله 9 ، ج 5 ، ص 235 - 268 ) منتشر كرده است . لزومى ندارد كه خود را بدان مشغول كنيم ، زيرا اثرى كاملا غير انتقاديست . بهنظر مىرسد كه مؤلف اطلاعى دربارهء اثر ژوكوفسكى يا پرتش نداشته و خود را به ترجمهء چند شعر بسيار معروف انورى و بازگويى برخى حكايات معروف - ولى در بسيارى موارد احتمالا مشكوك - تذكره نويسان ، مشغول كرده است .
تاريخ ادبيات ايران از فردوسى تا سعدى ( فارسى ) — صفحة 68
مساهمون: ادوارد براون
ص٦٨