تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات ايران از فردوسى تا سعدى ( فارسى ) — صفحة 65

مساهمون:

ص٦٥
بر اثر پيشگويى جسورانه‌يى كه بهيچوجه تحقق نيافت شهرت و اعتبار خود را تباه كرد ماجرا از اين قرار است : « به عهد سلطان سنجر چنان اتفاق افتاد كه هفت كوكب سياره در برج ميزان اجتماع كردند « * » . حكيم انورى حكم كرد ، كه در آن ماه اكثر بناها و اشجار قديم را باد بركند ، و شهرها خراب كند . عوام الناس ازين حكم متوهم و ترسناك شدند و سردابها كندند و روز در آنجا مىخزيدند اتفاقا در آن شب كه انورى حكم كرده بود ، شخصى بر سر منارهء مرو چراغى برافروخت چندان باد نبود كه چراغ بنشاند . صباح سلطان انورى را طلب كرد و با او عتاب فرمود كه چرا چنين حكم غلط مىكنى ؟ انورى معذرت آغاز كرد كه آثار قرانات فجأة نمىباشد ، بلكه بتدريج ظاهر مىشود . اتفاقا در آن سال چندان باد نبود كه خرمنهاى مزارع مرو پاك شود ، و تمامى خرمنها تا بهارى ديگر در صحرا بماند . « * * » فريد كاتب در اين‌باره شعرى سرود كه چنين است :
گفت انورى كه از وزش بادهاى سخت * ويران شود عمارت و كاخ سكندرى در روز حكم او نوزيدست هيچ باد * يا مرسل الرياح تو دانى و انورى
عموما وقوع اين اجتماع سيارات در رجب 581 ق ( - اكتبر 1185 م ) ذكر شده است و يا همچنانكه بوسيلهء اته اشاره شده ، تقريبا يك سال بعد ، بطوريكه « * * * » مرگ انورى كه تاريخ آن به وسيلهء تذكره نويسان مختلف ( حتى به وسيلهء تذكره نويس معينى در قسمتهاى مختلف يك اثر معين ) به تفاوت ميان سالهاى 545 و 656 ( - 1150 - 1258 م ) ذكر شده بايستى پس از ( احتمالا مدتى پس از ) اين حادثه رخ داده باشد .
هامش
( * ) نگاه كنيد به ابن اثير كه اين اجتماع را در 29 جمادى الثانى 582 ق ( - 16 سپتامبر 1188 م ) قرار مىدهد و تنها از پنج سياره صحبت مىكند . ( * * ) اين جزئيات نيز به وسيلهء ابن اثير ذكر شده . مأخذ فوق . ( * * * ) ابن اثير كه خود مىتوانست شاهد عينى باشد ، تاريخ متأخر را مىپذيرد ، زيرا اجتماع پنج سياره را ( نه هفت ) در 29 جمادى الثانى 582 ق ( - 16 سپتامبر 1180 م ) ياد مىكند . و به پيشگويى منجمان و خطاى كامل آنان اشاره مىكند .