جلد دوم
گفتارى از مترجم كتاب
كتابى كه در دست خوانندهء گراميست ، نيمهء دوم از مجلد دوم تاريخ ادبى ايران است كه در سالهاى 1902 - 1924 براى اولبار به وسيلهء مؤسسه انتشاراتى دانشگاه كمبريج انگلستان منتشر شده است .
مؤلف كتاب ، استاد ادوارد گرانوبل براون فقيد ( 1862 - 1926 م ) در ايران معروفتر از آنست كه در اينجا به اظهار مطلبى دربارهء وى حاجت باشد ؛ خاصه آنكه مترجمان صاحبنظر و دانشمند آثارش پيش از اين دربارهء احوال و آثار وى حق مطلب را ادا كردهاند .
مجلد اول تاريخ ادبى ايران ( از قديمترين روزگاران تا زمان فردوسى ) به وسيلهء آقاى على پاشا صالح استاد دانشگاه تهران به زبان فارسى ترجمه و اول بار در سال 1333 شمسى منتشر شده است ؛ مجلد سوم كتاب به نام از سعدى تا جامى به وسيلهء آقاى على اصغر حكمت استاد و رييس پيشين دانشگاه و وزير پيشين فرهنگ ترجمه شده و اولبار در سال 1327 انتشار يافته است ؛ ترجمهء آزاد و كوتاه شدهيى از مجلد چهارم به نام تاريخ ادبيات ايران ( از آغاز عهد صفويه تا زمان حاضر ) به وسيلهء شادروان رشيد ياسمى استاد فقيد دانشگاه تهران اول بار در سال 1316 منتشر شده است ؛ چهار فصل اولى مجلد دوم ( صفحات 1 - 296 ) كتاب به نام تاريخ ادبيات ايران ( از فردوسى تا سعدى ) به وسيلهء آقاى فتح اللّه مجتبايى ترجمه و اول بار در سال 1341 به وسيلهء مؤسسهء انتشارات مرواريد منتشر شده است ، كه اين كتاب دنبالهء آن و شامل پنج فصل بعدى مجلد دوم ( صفحات 297 تا 543 ) است .
مترجم اين كتاب سالها چشم به راه انتشار ترجمهء اين فصول بود ، تا آنكه پس از ملاقاتى با آقاى مجتبايى دريافت كه ايشان دنبالهء كار را رها كردهاند و چون در چند سال گذشته كسى پاى پيش ننهاد و ميدان از اهل خالى ماند ، او را جرئت مزيد بر شوق شد و اين كار را به عهده گرفت .
مترجم كوشيده است تا حد توانايى خويش امين باشد و در سبك و انديشهء نويسنده دخالت نكند ، چندانكه انشاى او گاه روانى و استوارى از دست داده است . بجز اين ، عيبهاى فراوان ديگر در ترجمهء او هست ، كه برخى را يادآور مىشود :
1 - املا و برگردان نامهاى فرنگى يكسان نيست ، گاه در آنها رعايت اصل شده و زمانى ملاحظهء رسم ماسبق . از اينقبيل است املاى ناسولى
Nassau Lees
و ترجمهء
Grundriss der Iranischen philologie
كه در جايى تتبعات فقه اللغهء ايرانى و در جايى ديگر طرح زبانشناسى ايرانى ترجمه شده است ، يا
Biographies of Persian Poets
در جايى تذكرهء شعراى فارسى و در جاى ديگر شرح حال شعراى ايرانى ترجمه شده است .