ترجمهء انگليسى آثار جلال الدين
مسلما از لحاظ توجه مترجمان انگليسى ، مولوى در ميان شعراى ايرانى اقبال منحصر به فردى داشته است . علاوه بر « نواى نى » فوق الذكر ، ترجمهء منظوم سر جيمز ردهاوس از دفتر اول مثنوى در دست است و به وسيلهء آقايان تروبنر در سلسله انتشارات شرقى
Oriental series
منتشر شده . مجلد ديگرى از اين سلسله حاوى گزيدهييست از تمام مثنوى و ترجمهء منظوم آن به وسيلهء ا . ه . وينفيلد
E . H . Whinfield
اين شخص هم در اين كتاب و هم در ترجمه و نشر گلشن راز شيخ محمود شبسترى از لحاظ بررسى و تفسير تصوف وحدت وجودى ايران كار درخشانى انجام داده است .
همچنين به نظر من ، كارى كه ر . ا . نيكلسن در نشر و ترجمهء اشعار منتخب از ديوان شمس تبريزى ، مقدمه ، حواشى و تعليقات ( كمبريج ، 1898 )
Selected Poems from the Divan i Shams i Tabrizi , edited and translated with an introduction , notes and appendices
انجام داده ، يكى از اصيلترين و استادانهترين تحقيقاتيست كه تاكنون در اين زمينه انجام گرفته است . مخصوصا وسعت معلوماتش در ادبيات قديمه او را قادر ساخته تا به بررسى و كشف دقيق روابط نزديكى بپردازد ، كه به عقيدهء من و او هردو ، ميان عقايد صوفيان مسلمان و نو افلاطونيان اسكندريه به وجود دارد ؛ عقيدهيى كه در مقدمهء برگزيدهء اشعار ديوان شمس استادانه بيان شده و او هنوز بر سر آن كار مىكند . كار نشر تذكرة الاولياى شيخ فريد الدين عطار كه ج 1 آن قبلا منتشر شده و ج 2 به زودى در « سلسلهء متون تاريخى فارسى » اينجانب چاپ خواهد شد ، او را با مطالب بسيار تازهيى مجهز كرده و او به ما مىگويد كه اينك مايل است نظام التقاطى مشخص تصوف فلسفى را بيش از هر كسى به ذو النون مصرى منسوب بداند ؛ امرى كه اگر محرز شود ، داراى اهميت فوق العادهييست ، زيرا آخرين حلقهء اتصال صوفيه را با مكتب اسكندريه تأمين مىكند .
ترجمه از مثنوى
وجود ترجمههاى فوق الذكر مرا از نقل مقدار زيادى از آثار مولوى معاف