يعقوبيست ( كه پدرش هارون از دين يهود به مسيحيت گرويد ) كه در سال 644 ق ( - 1246 م ) پس از احراز اسقفى گوبوس در نزديكى ملاطيه خود را به غريغوريوس يا جريجوريوس
Gregorius
موسوم ساخت . او در سال 624 ق ( - 1226 م ) در همان شهر زاده شد . در سال 641 ق ( - 1243 م ) همراه پدرش كه پزشك بود از ترس حملهء مغول از آنجا به انطاكيه گريخت و چندى بعد به زيارت طرابلس رفت . در 650 ق ( - 1252 م ) به مقام اسقفى حلب ارتقا يافت ، و در 663 ق ( - 1264 م ) به مقام مفريان يا اسقف اعظم يعقوبيان مشرق انتخاب شد و از اين پس گاه در موصل و گاه در آذربايجان ( در تبريز و مراغه ) در شمال غربى ايران به سر مىبرد . او در 2 جمادى الثانى 685 ق ( - 30 ژوئيه 1286 م ) در شهر اخير الذكر درگذشت . اثر او به نام مختصر تاريخ الدول اصلا به سريانى نوشته شده بود و ترجمهء عربى آن در اواخر عمرش به خواهش برخى از بزرگان مسلمان فراهم شد . اين كتاب با ترجمهيى لاتينى به وسيلهء پوكوك
Pocock
در 1663 م در اكسفورد منتشر شد ، ترجمهء آلمانى آن در 1783 م پديد آمد ، و چاپ نفيس تازهيى از آن به وسيلهء صالحانى يسوعى در 1890 در بيروت انجام گرفت . اين چاپ كه بالغ بر 630 صفحه است ، علاوه بر متن ، شرح حال كوتاهى از مؤلف ، فهرست كامل اسامى و جدولهاى گاهشناسى مفيدى را در بردارد . اين تاريخ از ده طبقه گفتگو مىكند :
1 - دولت اولياء از زمان آدم .
2 - قضاة بنى اسرائيل .
3 - ملوك بنى اسرائيل .
4 - كلدانيان .
5 - پادشاهان ايران از كيومرث تا دارا .
6 - يونان قديم يا مشركين .
7 - دولت شاهان فرنگ ، كه مقصود از آن روم است .
8 - دولت يونانيان مسيحى ، يعنى بيزانسى .
9 - دولت شاهان مسلمان عرب .
10 - دولت شاهان مغول .