كيفيت واقعه آنكه چون لشكر شاهى بيك خان اوزبك دست اندازى به حدود كرمان و سمنان و ديگر ولايات مىكردند و حضرت شاه مكرر ايلچيان خصوصا شيخ زادهء لاهيجى را به رسم رسالت فرستاده نتايج دوستى و دشمنى را باز نموده ، شاهى بيك خان بلند پروازى را از حدّ برده جوابهاى ناملايم نوشت و وعدهء آمدن به ايران داد .
شاه عالمپناه جواب كتابت او را نوشته اظهار شوق زيارت حضرت امام الجن و الانس و ذوق ملاقات او كرده روى توجه به صوب خراسان آوردند و چون به مشهد مقدس رسيدند شاهى بيك در هرات بوده و امراء اوزبكيهء خراسان بر سر او جمع شده سىهزار [ 11 ب ] اوزبك حاضر بودند و در باب جنگ قزلباش كنكاش كردند . واهمه بر شاهى خان بيك غلبه كرده تاب توقف نياورده به جانب مرو رفت .
و آن حضرت بعد از زيارت و آداب آن از راه سرخس متوجه مرو شده بدانجا رسيد . شاهى بيك در قلعه گريخته منتظر سپاه ماوراء النهر بود . غازيان چند روز قلعه را محاصره كرده بودند و حضرت شاه صرفه در ماندن نديده از پاى قلعه كوچ كرده سه فرسخ به عقب نشسته كتابتى مشتمل بر توبيخ و سرزنش به او اظهار نمودند كه تو به ما وعدهء آمدن به ايران و ما به تو وعدهء آمدن خراسان داده بوديم . تو به وعده وفا ننموده ما وفا نموديم . چون مردان قدم به معركهء ما ننهاده پردهنشين شدى و الحال از آذربايجان بعضى اخبار موحش رسيد ، ناچار كوچ كرده رفتيم .
هر وقت مقدر الهى باشد ملاقات شود .
او مراجعت عالمپناه را حمل بر خوف كرده از قلعه بيرون آمد كه شايد از عار فرار بيرون آيد و چون از نهر آبى كه از مرغاب به مرو مىآيد گذشت حضرت شاه امير بيك موصلو را فرستادند كه پل را خراب كرد و عطف عنان فرموده به اميد لطف خدا و امداد ارواح مقدسهء ائمهء هدى صلوات اللّه عليهم صف سپاه آراسته مستعد محاربه شدند و روز جمعه سلخ ماه شعبان فيما بين جنگ عظيم به ظهور پيوست .
چون شاهى بيك خان آثار نكبت در لشكر خود ملاحظه نموده قرار بر فرار اختيار نموده خود با پانصد سوار به حصارى كه راه بيرون شدن نداشت درآمد .
قزلباش رسيدند و اطراف آن حصار را فروگرفتند . اوزبكان از بيم جان پارهاى خود را از بام انداختند و پارهاى از رخنه كه سواره را مجال عبور نبود و محال بود ، اسب مىتاختند كه شايد خلاصى يابند بر روى يكديگر مىافتادند و جان به سختى تسليم مالكان مىنمودند .
دفتر تاريخ ( مجموعه اسناد و منابع تاريخى ) ( فارسى ) — صفحة 19
مساهمون: ايرج افشار
ص١٩