احترام به من و وزيرمختار شده است . جواب دادم كه ، اگر احترام به مأمورين و مسافرين دولت انگليس كردهام ، شخصى نبوده است كه مجازات داشته باشد ، حكم دولت به توجه خودم بوده است و بنا به امتثال امر حضرت وزير اعظم كردهام . علاوه بر آن ، در ملت ايران رسم نيست كه ميزبان از مهمان خودش ، هديه و تعارف قبول كند . در ملت ما معنى اين عمل آن است كه عوض مخارج مهمانى را گرفته باشم . يادگار وزير مختار براى من بايد يك دانه عكس خودش باشد . من خان بختيارى و نايب الحكومه دزفول و سركرده سوار نبودم كه ساعت و تفنگ براى من بفرستند . فرضا اگر اولياى دولت انگليس هم از جانب دولت مىخواستند به من تعارفى كرده باشند ، در غير اين موقع كه شما مهمان من بوديد ، به توسط سفارت بايد خدمت جناب اجل اشرف افخم وزير اعظم كه رئيس من است ، بفرستند كه ايشان براى من بفرستند . خلاصه ، جواب حسابى شنيد و ساكت شد ؛ ولى دور نيست تفصيل را به حضور بندگان حضرت اجل اشرف افخم روحى فداه اظهار كنند . شما همين تفصيل را عرض كنيد . من از اول سال ، از آمدن اميرال « 90 » و صاحبمنصبان الى حال از زغال جهاز و مأكول و مشروب و انعام و خلعت ، هزار [ و ] پانصد تومان متجاوز خرج آنها كردم براى حفظ شأن دولت و آبروى حضرت اجل اشرف كه آقاى من است . چه احتياجى دارم كه به يك ساعت دويست تومانى تضييع كنم . از اول عمرم يك ساعت نقرهء مكعب در بغل دارم ؛ گويا براى وارثم هم بىعيب بماند . يك جو شأن و آبروى آقا و ولينعمت خودم را به صد هزار تومان برابر نمىكنم . رنجش و خوشحالى آنها هم ابدا براى دنيا و آخرت من نه سود دارد نه زيان .
البته مراتب را به عرض برسانيد كه در پذيرائى و احترام و خرج ، نقدا و جنسا فروگذار نشده است ؛ خاطر مباركشان آسوده باشد .
چهارشنبه 14 شعبان 1308 قمرى
هو فرزند جان مراسلات مورخهء 23 شهر رجب شما رسيد ، بهترين مطالب او صحت وجود مسعود سركار عليه حاجى بىبى دامة اقباله و آقاى سرتيپ و خودهايتان بود و زياده از حد اسباب مسرت و تشكر شد . باقى مطالب را به جهت آنكه ديگر وصلتى به من نخواهد داد ، لازم نيست جواب بنويسم . چنانچه دو سه چاپار است كه خودم را آسوده كردهام . چيزى كه جواب لازم دارد ، فقرهء حساب است . ما با ايلخانى بختيارى دو فقره حساب داريم و هريك از آن دو فقره ، چند اختلاف بهم مىرساند كه تمام جهات اختلاف را هم به شرح و بسط ، در ذيل و حاشيه و تحت سياق نوشتهايم . يكى حساب ماليات و ساير وجوه طايفهء بختيارى و آنچه جزء عمل عربستان ابوابجمعى دارند به انضمام هزار و دويست و پنجاه تومان ساير وجوه است كه مكرر صورت فرستادهام . و از آن بابت ،
هامش
( 90 ) - كذا . منظور آدميرال مىباشد .