روپيه ، ريال فرانسه 100 دانه دويست و دوازده روپيه . نمىدانم نرخ تهران چطور است ؛ الحمد لله كه من از هيچ يك ندارم و هيچ وقت هم معتقد نبودم . على خان سرهنگ بكشلو اگر در تهران است ، از قول من احوالپرسى و خيلى مهربانى بكن ؛ انصافا خدا حفظش كند كه خوب صاحبمنصبى است و فوجش هم خيلى خوب فوجى است . فوج اين پسرهء سفيه هم خيلى خوب فوج منظمى است . شفيع خان ياور كه برادرزادهء مرحوم عبد الله خان صارم الدوله است ، آدم معقول منظمى است . كاش اين فوج در دست اين طفل نادان بىتربيت نبود . معهذا چون نظم دارد ، انشاء الله آنها را خوب راه مىبرد . طفلى و بىتربيتى سرتيپ سهل است ، انشاء الله خودم تربيتش مىكنم . سن من اقتضا ندارد از دست كسى كه به منزلهء نوادهء من است شكايت كنم . عمر سفر كوتاه است ، خود اين طفل هم چون نازپروردهء ننه است ، طاقت نمىآورد و برادرش را وامىدارد كه براى سال نو مرخص شود . در صورتى كه خداى نخواسته خودم مستخلص نشوم ، فوج بكشلو را استدعا خواهم كرد . هرگاه خداوند نجات داد ، بدون رنجش و رنجاندن تفريغ خواهم كرد .
سهشنبه 27 ربيع الاول 1308 قمرى
هو فرزند جان مكرم پاكت مورخهء 12 ، روز 24 رسيد ؛ مطالبش معلوم شد .
تلگراف رمز شما و مطالبهء قسط بندگان حضرت اجل افخم روحى فداه و تلگراف فرمايش شما رسيده است . از دولت جماعت ديركوند الى حال كه وعدهء حركت پست است ، تلگراف كار نمىكند . تا آخر قسط من شش ماه باقى است و من به همه جهت به خزانه بيست هزار تومان بدهكارم و به زعم اجزاى خزانهء عامره ، بيست و هشت هزار تومان از كل ماليات عربستان و بختيارى طلب دارم . چه واقع شده است ، كدام يك از عمال و مباشرين ايران اين قسم معامله مىپردازند . من بايد در آخر جوزا « 81 » عمل مالياتى خود را بپردازم و به همين قسم هم از مباشرين تمسك گرفتهام . با وجودى كه معز السلطنه مالك يك كرور دولت است ، الان سه ماه است اصلان « 82 » در محمره مانده است . هرقدر سعى كردم يك قسط پيش بدهد ، قبول نمىكند . صريح مىگويد ، وقتى كه از عامل ، قسط در غير موقع و پيش بخواهند ، معلوم است كه در حق او خيالى دارند ، و الا قسط معمولى كه 50 سال است ما داشتهايم ؛ حالا هم در وقت و موقعى كه در تمسك مشخص كردهايم ، اطاعت مىكنيم . بند از بند عمال عربستان را جدا كنم ، قبل از حصول وقت محال است قسط بدهند . دولت چنين مىداند كه مساعده اول سال از ولايت كسر مىشود . از يكى از مؤديان معتبر من در ركاب مبارك تحقيق كنيد چه وقت مساعده دادهاند . الى حال كه سال نصف شده است ، من از بختيارى به تنهائى بيست و سه هزار تومان طلب كهنه و نو دارم . در خصوص صورت ابنيهاى كه خودم ساختهام ، براى طبع حالا قدرى انتظار
هامش
( 81 ) - آخر جوزا برابر ذيقعدهء 1308 قمرى است .
( 82 ) - يكى از بستگان حسين قلى خان است كه در اين زمان مأمور وصول ماليات محمره بود .