هركس كه دستپاچه شد و در ابتدا اصرار در آن مطلب كرد ، بار خودش را سنگين و كار خودش را مشكل مىكند . نمىدانى چه حكومتى و چه گندكارى جناب امير الامراء ناظم خلوت در لرستان كرد . هزار رحمت به فرمانفرمائى معتمد الملك در فارس .
افتضاحى بار آورد كه قابل ضبط در تواريخ است . بخت بلند حضرت اجل اشرف پرده بر روى معايب كار او كشيد ، اگرچه ، حسام الملك « 73 » هم نمىتواند آنجا را منظم كند .
پيوست ششم
اگرچه من و سعد الملك با آن حالتى كه از پارسال بعد از مراجعت از فرنگستان « 74 » ، الى دو ماه قبل ، حضرت اجل نسبت به ما داشت ، به همينقدر كه زنده هستيم و مقصر دولتى نشدهايم ، بايد كمال مسرت و تشكر را داشته باشيم و ديگر چشمداشت اظهار مرحمت ، سفاهت است ، ولى ملاحظه كنيد آن معايب و مفاسدى كه در غيبت موكب مسعود ، در فارس و كرمان بروز كرد و اين اغتشاش و هرجومرج كه الان در فارس هست - كه البته مفصلا مطلع هستيد - در روزنامه ثبت و درج مىشود كه ، به معتمد الدوله « 75 » انگشتر الماس مرحمت شد . من و سعد الملك با اينهمه واردات و اخلالهاى داخلى و خارج ، اين دو نقطهء مهم معتبر مملكت را دو سال است به اين نظم و امنيت و آسودگى راه بردهايم و يك جوالدوز در اين دو سال مرحمت نشد كه به چشم خودمان فروكنيم كه كور شود و بعد از اين قيد حفظ شأن دولت و آبادى و امنيت مملكت را نداشته باشيم . انسان اگر دربارهء ديگران نتيجهء عكس نبيند ، مىگويد حال واحد است و نقلى نيست . آن داستان لار و سبعه و داراب خان ، آن درونىهاى شهر و اطراف شهر ، آن قتل حسين خان بهمنى كه خودش و پسرش را كشتند و احدى نپرسيد چه شد ، آن قتل صاحبمنصب فوج كه بويراحمدىها كشتند . صد فقره از اين اتفاقات بزرگ در اين دو سال افتاده است . نواب و الا بجز رفتن باغات بندامير « 76 » و فرار از و با ، ديگر حركتى نكرده است . خداوند تعالى اين شش ماه را به خير و خوشى ختم فرمايد . نه شير شتر ، نه ديدار عرب . اين مسافرت بچهها هم بخصوص ، طوق لعنتى است . جناب سعد الملك به قدر من ابتلاء ندارد . از چهار طرف راه من بسته است . ديگر مطلبى نيست .
هامش
( 73 ) - مقصود زين العابدين خان حسام الملك پسر حسين خان قره گزلو حسام الملك است . پدر وى در سال 1307 فوت شد و پس ازو لقبش به پسر رسيد .
( 74 ) - مقصود سفر سوم ناصر الدين شاه است به فرنگ . اين سفر در سال 1306 قمرى برابر 1889 ميلادى انجام گرفت و از 12 شعبان تا 24 صفر ، جمعا به مدت 6 ماه و 12 روز طول كشيد .
( 75 ) - مقصود اويس ميرزا معتمد الدوله پسر فرهاد ميرزا معتمد الدوله است ؛ وى در اين زمان حاكم فارس بود .
( 76 ) - بندامير قصبهء مركز دهستان كربال بخش زرقان شهرستان شيراز است .