پيوست دوم ملفوفهء معز السلطنه « 14 » در خصوص جهاز قديم و جديد
در باب راه انداختن جهاز كارون منظور چاكر ملاحظهء صرفه نبوده ؛ محض اطاعت امر و رضايت خاطر مبارك بود ، و الا واضح است كه صرفه ندارد ، بلكه ضرر هم دارد .
چاكر حضورا مطلبى جسارت نمود كه مقصود از صرفه يا نفع هست منظور چاكر كه به بخت و عهد حضرت اجل عالى جهاز را راه مىاندازد كه بعدها عيب و نقص بهم نرساند . « 15 » نيك و بد اين جهاز به عهدهء حضرت عالى است ، نوعى نشود كه اسباب بدنامى و بىاعتبارى در مقابل انگريزها « 16 » فراهم بيايد . امر و مقرر فرمودند كه ، منتظر اخبار و حكم ثانى باشند ؛ هرگاه نوشتم ، آنوقت بالمآل اطمينان راه بياندازيد « 17 » . جوابى كه حالا ارقام و صادر فرمودهاند ، منافى با عرايض چاكر است . در اين صورت راه انداختن موقت كه عاقبت ندارد و معلوم نيست چه شود ، تعريفى ندارد . چاكر ملاحظهء صرفه ندارد . چنانچه ميل خاطر مبارك به اين است كه جهاز كارون راه بيافتد ، مرحمت فرمايند حكم صريح ارقام و صادر فرمايند كه به بخت و عهد من راه نياندازند ، عيب و نقص بهم نمىرساند . دويم چنان كه يك وقتى جهاز سوزا از حركت بماند يا تعطيلى بهم برساند ، حكم به وكيل لنج فرمايند كه . . . « 18 » جهاز كارون بندر شليلى برساند نصف پول بگيرد كه اسباب تعطيل كار جهاز كارون نشوند ، و الا تعطيل در مقاوله نيست . معلوم است كه پول بالمناصفه تقسيم شود ، بعد از مخارج منقار بندر مباركهء ناصرى مطلبى است معين ؛ نصف براى اينطرف و نصف آنطرف است ، زياده جسارت است . زمان حضور به عرض جسارت نمود كه ، يك جهاز ديگر از لندن مىطلبد كه كمتر آب بطلبد ، محض راه انداختن در شط كارون كه ماه قبل صورت دادند ، از لندن بدهند تمام نمايند . محض استحضار خاطر مبارك جسارت نمود .
شنبه 29 صفر 1309 قمرى
هو فرزند جان كاغذهاى 15 رسيد ، مطالبش معلوم شد . بهترين مطالب ،
هامش
( 14 ) - مقصود شيخ مزعل خان است .
( 15 ) - كذا . ترتيب جمله همان است و ناشى از اطلاع اندك شيخ مزعل از فارسىنويسى .
( 16 ) - كذا . مقصود انگليسىها هستند .
( 17 ) - جهت اطلاع از باز شدن كارون جهت عبور كشتىهاى بينالمللى به خاطرات حسين قلى خان مندرج در باب نخستين رجوع كنيد .
( 18 ) - يك كلمه خوانده نشد .