از جزئى و كلى تحريرات را خودم متپمل هستم . نتوانستم خدمت سركار عليه عريضه بنويسم ؛ شما معذرت بخواهيد . از قرارى كه ميرزا محمد على وكيل معين « 5 » نوشته بود ، 15 محرم بنا بوده است موكب مسعود وارد سلطنتآباد شود . هرچند در قرب و بعد تفاوتى حاصل نيست ، ولى بالنسبه براى تشفى قلب خوب است . راه نزديك بهتر از دور است ؛ زحمت رساندن تلگراف و كاغذ كمتر است . ميرزا خانى مبلغى به سربازها مقروض بود و وقت حركت فوج قرار داده بودم سررشتهدار او را همراه ببرد شيراز . از شب پيش از حركت فوج فرار كرد . فردا كه فوج رفته بود ، معلوم شد خانهء حاج سيد مهدى بست نشسته است . قرار دادم تا آمدن سربازهاى جاسك ، كلانترها او را بگيرند و بدان سربازها بسپارند كه ببرند و به فوج برسانند . حاج شهاب « 6 » آنقدر تهران را مغشوش ساخته است كه براى اثبات بىغرضى خود در تهران و از براى پيشرفت دادن غرض خود در عربستان ، 1000 تومان شهريهء شيخ جعفر خان « 7 » را كه من معمول كرده بودم و به شيخ عبد الله « 8 » در معزولى داده بودم ، از شيخ عبد الله گرفته و جزء مداخل خود كرده است . ولى ، خود شيخ جعفر خان را گرفته و حبس كرده است كه ، من از بابت مطالبهء باقى نظام السلطنه برحسب خواهش خود نظام السلطنه ، شيخ جعفر خان را حبس كردم و اگر ميل دارند بفرستند بوشهر كه خودش وصول كند . گمان كرده است كه زبان من لال است و مثل نطق و بيان شاهسونى او هم نيست كه پول مواجب او را كه از محل مىگيرى سال به سال به عوض باقى بده .
جمعه 23 محرم 1309 قمرى
هو فرزند جان پاكت مورخهء روز عاشورا ، روز 21 رسيد ؛ اگرچه خيلى مختصر بود ، از صحت شما و خانواده كمال انبساط حاصل شد . من هم دو روز بود مشغول نوشتجات محمره و بوشهر بودم .
بر سبيل اهمال نوشته بوديد ، وزيرمختار انگليس « 9 » از راه عربستان و كارون در نيمهء صفر مىآيد برود لندن . ديگر از كدام راه مىآيد ، از عربستان ، بختيارى و به چه قسم مىآيد و تكليف من چه چيز است ، ننوشته بوديد . مىدانيد اين صفحات هيچ جا آبادى و منزل نيست ؛ بعلاوه ، در شوشتر و محلهاى آباد هم اسباب و ملزومات پذيرائى آنها
هامش
( 5 ) - مقصود حاج آقا محمد بوشهرى معين التجار است .
( 6 ) - مقصود شهاب الملك است كه در اين زمان حاكم عربستان بود .
( 7 ) - از شيوخ فلاحيه .
( 8 ) - از شيوخ فلاحيه .
( 9 ) - مقصود « سر هنرى دراموندولف » است كه در اين زمان به سبب بيمارى ايران را ترك كرد و جانشين وى « سر فرنك كونديش لسلز » در نوامبر 1891 - ربيع الاخر 1309 وارد تهران شد . اين تغيير و تبديل مصادف با واقعهء تحريم تنباكو بود .