تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى ) — صفحة 253

مساهمون:

ص٢٥٣
جنگ نايب السلطنه ، منزلت نيابت وزير جنگى داشت و شرح احوال او به موجب حاشيه است ، صادر كند . حال آن‌كه به اطلاع خود من در زمان اقتدار فرمانفرما ، خواستند اين محاسبات او را از بابت قورخانه و ذخيره مفاصا بدهند ، اين سى هزار تومان برات را كه بىپا بود پيشكش كرد . واسطهء او در نزد فرمانفرما ، حسن على خان نظام الدوله بيگلر بيگى تبريز بود . بروات را بردند در حضور شاه باطله كردند ، كتابچهء مفاصاى او را خواستند به صحيح شاه برسانند . چون فرمانفرما پنج هزار تومان براى خودش تعارف خواست و نداد ، بروات باطله شده را رد كردند و كتابچه به صحيح نرسيد . در اين موقع چهار هزار تومان به مشير الدوله داده بودند كه عوض آن بروات ، برات جديدى صادر نمايند . من و برادرم كه در دفتر سمت نيابت مرا داشت ، هرقدر به مشير الدوله عجز و اصرار كرديم كه ، ما به كلام الهى قسم خورده‌ايم خيانت به دولت نكنيم و اين مسئله كه به اطلاع ما بوده است ، خيانت واضحى است ، طمع مشير الدوله و تفتين محمد ابراهيم خان كاشى معاون الدوله نگذاشت كه از اين خيال منصرف شود . عاقبت برادرم چنين صلاح دانست كه من حقيقت مسئله را محرمانه به شاه بگويم و به خود مشير الدوله هم متعذر شوم كه ابتدا بروات را به صحيح برسان ، بعد من مهر خواهم كرد . من مطلب را به شاه حالى كردم . شاه بروات را قبول نكرد ، ولى تفصيل را به وزير اعظم گفت . وزير اعظم هم براى اين‌كه فيما بين ما نفاق بيفتد ، به مشير الدوله گفت . پس از بيست روز ، در شهر جمادى الاولى مجددا وزير اعظم را به لقب « صدر اعظم » ممتاز كردند . مهرهائى كه از او ضبط كرده بودند ، با قلمدان مرصع و شرابهء مرواريد صدارت به او مرحمت شد . اين اوقات كسانى كه دعوى خصوصيت و خدمت مىكردند ، صدر اعظم را مهمانى دوره كردند : حكيم الملك و مشير الدوله و امير خان سردار و وزير بقايا كه جزء عمال من و اجزاء دفتر بود ، امين الملك و من خودم .

عزل فتح الله خان بيگلربيگى

چند روزى كه گذشت ، صدر اعظم به صدد تلافى با بيگلربيگى برآمد ، به علت آن‌كه بعد از معزولى صدر اعظم كه گمرك از ادارهء امين الملك خارج شد و وزارت گمرك به ولى خان نصر السلطنهء تنكابنى به توسط فرمانفرما مرحمت شد ، حساب گمركات بحر خزر را از بيگلربيگى خواستند ، چهل هزار تومان مأخوذ صدر اعظم و امين الملك را قلمداد كرده بود . بعد از عزل فرمانفرما كه امين الدوله نصر السلطنه را از عمل گمرك و ضرابخانه خلع كرد ، بيگلربيگى را پيش كشيد و وزارت معنوى گمرك را به پسرش معين الملك واگذاشت ، بيگلر بيگى رئيس كل گمركات شده بود . به توسط محمد ابراهيم خان معاون الدوله ، ميرزا محمد على خان قوام الدوله پسر ميرزا عباس خان قوام الدوله را كه تمول ارثى زيادى داشت و آدم كم‌مغز جلفى بود ، داوطلب وزارت گمرك كردند به شركت صنيع الدوله و محمد تقى خان معير الملك خالوى صدر اعظم . دويست هزار تومان بر اجارهء گمركات افزود ، بيگلر بيگى را معزول كردند . قوام الدوله