تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى ) — صفحة 227

مساهمون:

ص٢٢٧

مجالس امين السلطان

فرمانفرما در كرمان فرصت بدست آورد ، به چاپارى به تهران آمد و همان‌طور محرم و حريف مجلس شب‌هاى ميرزا على اصغر خان صدر اعظم بود . در اين موقع لازم است كه دانسته شود ، بعد از مراجعت ناصر الدين شاه از سفر سوم فرنگستان ، حرص و ولع ميرزا على اصغر خان صدر اعظم به مجالس شبانه ، به حد كمال رسيده ، چند نفر از عملهء خلوت كه از بدايت جوانى با او مأنوس و هم سن بودند ، محرم اين حالات شدند : مهدى خان و ميرزا ابراهيم خان معاون الدوله و غلامحسين خان پسر ميرزا هاشم خان كاشى امين خلوت - كه او را هم منشى حضور كرده بود - ، اقبال الدوله برادر بزرگ غلامحسين خان ، حبيب الله خان كاشى پسر حاج ميرزا زمان خان ، ميرزا نظام كاشى ، مهندس الممالك . عبد الحسين ميرزاى فرمانفرما هم هروقت بود ، داخل اين حوزه بود . ابو النصر ميرزاى پسر مرحوم حسام السلطنه هم داخل بود . ميرزا نصر الله خان نائينى هم كه آخر به وزارت خارجه رسيد ، داخل بود . هروقت ميرزا محمود خان علاء الملك در تهران بود ، جزء اين مجلس بود و به‌علاوه در خانهء خود صدر اعظم منزل داشت . محمد حسين ميرزا ميرآخور هم داخل بود . از ساعت دو از شب رفته تا يك ساعت به صبح مانده ، در باغى كه به وضع جديد ساخته بود و پارك مىگويند ، نوشانوش داشتند . اگرچه وجيه الله ميرزا پسر عضد الدوله هم محرم بود ، ولى خود او مرتكب شرب نبود . اين‌ها هركسى را كه صدر اعظم مايل مىشد ، در آن باغ حاضر مىكردند . اول صبح متفرق مىشدند ، صدر اعظم هم مىرفت اندرون خودش مىخوابيد . ظهر از خواب بيدار مىشد و با حالت كسالت و خستگى مىآمد دربخانه . گاهى اول ورود ، شاه را ملاقات مىكرد و گاهى يكسر به اتاقى كه در آبدارخانه ساخته و مجلس دربار صدارت قرار داده بودند ، وارد مىشد ؛ ناهار حاضر بود و رجال بدبخت ايران منتظر . ناهارى مىخورد و به فاصلهء يك ساعت و دو ساعت ، مهرش را بدست ميرزا رضا قلى خان تفرشى و ميرزا سيد احمد اصفهانى پسر حكيم قبله مىداد ؛ هركس هرچه نوشته بود ، مهر مىشد . به‌علاوه از وقتى كه وارد باغ گلستان كه منزل مخصوص سلطنت است مىشد ، مردم از هرطبقه كاغذها و تلگرافات نوشتهء حاضر داشتند . در حين راه رفتن و ايستادن ، مهر را بيرون مىآورد و بدست يك نفر از حضار مىداد و على الاتصال تا به حضور شاه مىرفت ، احكام و تلگراف و فرامين و بروات را مردم مهر مىكردند . گاهى چنان اتفاق مىافتاد كه مهر در دست مردم مىماند و بعد از ورود به اتاق دربار ، مىآوردند رد مىكردند . در اتاق دربار هم از تراكم مردم و زيادى نوشتجات ، محشرى برپا بود . غلامحسين خان امين خلوت دو سه دستمال پرنوشتجات ولايات را از منشىهاى مخصوص او كه ميرزا نصر الله خان دبير الملك و ميرزا رضا قلى خان و ميرزا سيد احمد بودند ، مىگرفت مىبرد در حضور مىخواند ؛ جواب‌ها را مىنوشت مىآورد و بدون اين‌كه خود صدر اعظم مراجعه كند ، به اين سه اداره تقسيم مىكردند . در ميان اين سه نفر ، كسى كه حفظ صحت نوشتجات را داشت ، منحصر به ميرزا نصر الله خان شيرازى
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى ) — صفحة 227 | حسين قلى خان نظام السلطنه مافى / معصومه مافى و منصوره اتحاديه و سيروس سعدونيان و حميد رام پيشه