ننمود ، چون همهء امور عالم مطابق اراده و فرمان و اذن خود اوست ، همچنانكه فرمود :
( لا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ
« 1 » او از اعمالش بازخواست نمىشود ، ولى همه آنها مورد بازخواست قرار مىگيرند ) .
بعضى مفسّران « 2 » گفتهاند ، اين آيهء آخر به معناى اينست كه كشندهء ناقه از عاقبت وخيم عمل خود نترسيد يا صالح عليه السّلام از عاقبت و هلاكت آنها نترسيد ، چون به نجات خود اطمينان داشت ، از رسولخدا عليه السّلام نقل شده كه خطاب به امير المؤمنين على عليه السّلام فرمود : اى على ! شقىترين مردم در اقوام گذشته كشندهء ناقه صالح بود و شقىترين مردم در آيندگان قاتل توست .
سوره ليل
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
غرض سوره : بيم دادن و انذار از بخل و دروغ و اظهار بىنيازى بوسيله بيان عقوبت شقاوت بار آنان و بشارت دادن به كسانى كه انفاق كرده و تقوى دارند و نعمات الهى و وعدهء حسناى او را تصديق مىكنند .
( 1 )
( وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشى )
: ( سوگند به شب وقتى كه روز را مىپوشاند )
( 2 )
( وَ النَّهارِ إِذا تَجَلَّى )
: ( و قسم به روز وقتى كه ظاهر مىگردد )
( 3 )
( وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى )
: ( و قسم به آن كسى كه جنس نر و مادّه را خلق كرده )
هامش
( 1 ) . سورهء انبياء ، آيه 23 .
( 2 ) . تفسير مجمع البيان ، جلد 10 .