( 3 )
( وَ شاهِدٍ وَ مَشْهُودٍ )
: ( و به همه بينندگان آن روز و به خود آن روز كه مشهود همه واقع مىشود )
( برج ) به معناى هر چيز پيدا و آشكار است و اغلب در بناهاى مرتفع استفاده مىشود و منظور از بروج در اين آيات ، موضع ستارگان در آسمان است .
مىفرمايد : قسم به آسمانى كه به وسيله برجها از آن محافظت مىشود و شياطين از آن رانده مىشوند ، و در اين كلام اشارتى وجود دارد كه خداوند كيد شياطين و اولياء آنها از كافران را از مؤمنين دفع مىكند و آنان را رهايى مىبخشد ، آنگاه به روز قيامت كه روزيست كه خداوند آن را به بندگانش وعده داده و روزيست كه در آن ، ميان مردم بواسطهء اعمالشان داورى مىشود ، سوگند مىخورد و سپس به آيندهء مشهودى كه همه آن را به زودى خواهند ديد و آن همان روز قيامت است ، سوگند مىخورد و جواب قسم اين است كه كافرانى كه مؤمنان را عذاب مىدهند ، دچار عقوبت اعمال خود مىشوند و تا ابد در عذاب جهنم جاودان خواهند بود و مؤمنان صالح و صابر از كيد آنان نجات خواهند يافت .
پس شهادت در دو كلمه ( شاهد ) و ( مشهود ) به يك معناست و آن عبارتست از حاضر بودن و به چشم خود ديدن ، بنابراين ( شاهد ) قابل انطباق است بر رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم چون آن حضرت شاهد اعمال امّت است « 1 » .
و كلمهء ( مشهود ) هم قابل انطباق بر شكنجهء كفّار نسبت به مؤمنان است و وضعى كه در آخرت پيدا مىكنند « 2 » ، يا به عبارتى منظور از آن جزاى آن رفتار ايشان و آنچه در روز قيامت براى اين ظالمان و مظلومان رخ مىدهد و عقاب و ثوابى كه مىبينند ، مىباشد .
( 4 )
( قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ )
: ( ستمگرانى كه براى هلاكت مؤمنان چالههايى پر از آتش مىساختند ، هلاك شدند )
( 5 )
( النَّارِ ذاتِ الْوَقُودِ )
: ( آتشى كه داراى سوختى بود )
هامش
( 1 ) .( يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً )، سورهء احزاب ، آيه 45 .
( 2 ) .( ذلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَ ذلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ )، سورهء هود ، آيه 103 .