افراد گنه كار تكذيب مىكنند ، يعنى فرو رفتن در شهوات و پيروى از هواى نفس و فراموش كردن حدّ بندگى و ذلّت عبوديّت ، كار فرد را به جايى مىكشاند كه قيامت و جزا را بكلّى منكر مىشود ، همچنانكه فرمود :
( ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ )
« 1 » .
در ادامه مىفرمايد : اينچنين افراد گنه پيشه و متجاوز ، وقتى آيات قرآن ما برايشان تلاوت مىشود ، همان آياتى كه آنها را از گناه بر حذر داشته و از روز جزا بيم مىدهد ، در مقابل مىگويند اينها خرافات و اباطيل است ، نه ! هرگز چنين نيست كه قرآن خرافه و اساطير باشد ، بلكه علّت اصلى انكار و تكذيب اينها اين است كه در اثر ارتكاب گناهان دلهايشان زنگار گرفته و جلاء قلب خود را از دست دادهاند و در نتيجه نمىتوانند خير و شرّ را از هم تشخيص دهند و حقّ را از باطل متمايز كنند ، و از اين آيه چند نكته استفاده مىشود ، اولا ) اعمال زشت نقش و صورتى به نفس مىدهد و نفس آدمى را به آن صورت در مىآورد ، ثانيا ) اين صورتها مانع از درك حقيقت مىشوند ، ثالثا ) نفس آدمى به حسب طبيعت اوليّه صفا و جلايى دارد كه بواسطهء آن حقّ و باطل را از هم تشخيص مىدهد « 2 » ، در ادامه مىفرمايد : بلكه اينها در قيامت از پروردگارشان محجوبند ، يعنى از كرامت قرب و منزلت و رحمت پروردگارشان محرومند ، پس معناى محجوب بودن ، عدم معرفت خدا نيست ، چون در قيامت همه حجابها بر طرف مىشود و همه اسبابهاى ظاهرى كه ميان خدا و خلق او واسطه بودند از كار مىافتند و در نتيجه كليّه مردم معرفتى كامل به خداى تعالى پيدا مىكنند .
در ادامه مىفرمايد : آنها وارد آتش دوزخ خواهند شد و حرارت آن را مىچشند و آنوقت خازنان دوزخ و يا اهل بهشت با خطابى توبيخى به آنها مىگويند ، اين جهنم همان امريست كه شما آن را تكذيب مىكرديد .
هامش
( 1 ) . سورهء روم ، آيه 10 .
( 2 ) . در روضة الواعظين از رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم نقل شده كه وقتى مؤمن گناهى مرتكب مىشود ، لكهء سياهى در قلبش پديد مىآيد ، اگر توبه كند دوباره قلبش شفاف و صيقلى مىشود و اگر باز هم گناه كند آن لكهء سياه توسعه مىيابد ، تا جائى كه در اثر ارتكاب گناهان زياد قلبش به كلى زنگار مىگيرد .