مىكشد تا استراحت كند ، سپس به عنوان جواب قسم مىفرمايد : همانا اين قرآن ، گفتار رسول گرامى پروردگار ، جبرئيل امين است ، يعنى جبرئيل است كه كلام خدا را به رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله و سلم وحى مىكند و جبرئيل را با 6 صفت توصيف مىكند :
1 ) رسول ، 2 ) كريم ، 3 ) ذى قوّت ، يعنى داراى شدّت و قوّت ، 4 ) عند ذى العرش مكين ، يعنى داراى مقام و منزلت در نزد خداى صاحب عرش ، 5 ) مطاع ، يعنى فرشتهاى كه ملائكه ديگر زير دست و تحت فرمان او هستند ، 6 ) امين ، يعنى در رساندن وحى و رسالت ، خيانت و دخل و تصرّفى نمىكند و نيز آن را فراموش نمىنمايد .
بعضى مفسرّان « 1 » اين صفات را دربارهء رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم دانستهاند ، امّا اين معنا با آيات بعدى سازگار نيست .
( 22 )
( وَ ما صاحِبُكُمْ بِمَجْنُونٍ )
: ( و اينكه رفيق و مصاحب شما ديوانه نيست )
( 23 )
( وَ لَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ )
: ( او وى را در افق مبين ديده است )
( 24 )
( وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ )
: ( و در موارد غيبى كه به او وحى مىشود بخيل نيست )
( 25 )
( وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شَيْطانٍ رَجِيمٍ )
: ( و اينكه قرآن گفتار شيطان رانده شده نيست )
( 26 )
( فَأَيْنَ تَذْهَبُونَ )
: ( پس با اين حال به كجا مىرويد ؟ )
اين آيات ردّ تهمتى است كه كفّار به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىزدند و او را مجنون مىخواندند ، مىفرمايد : اين شخصى كه سالها همنشين و مصاحب شما بوده و از اوّل عمرش او را مىشناسيد و فهم و كمالات و صداقت او را ديدهايد ، ابدا ديوانه نيست و خود شما اين مطلب را بهتر از هر كس مىدانيد و هر آينه سوگند مىخورم كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلم جبرئيل را قبلا هم ديده بود و آن زمان ، جبرئيل در افق مبين و ناحيهء ظاهر ، يعنى همان افق اعلى قرار داشت ، آنگاه مىفرمايد : رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم به هيچ چيز از آنچه به او وحى مىشود ، بخيل نيست و چيزى را از كسى كتمان و پنهان نمىكند و وحى را تغيير نمىدهد و آنچه را مأمور تبليغش شده ، تبليغ مىكند و اين قرآن ابدا گفتار شيطان رانده شده از درگاه الهى نيست ، و با اين كلام استناد قرآن به القائات شيطانى را نفى مىكند .
هامش
( 1 ) . تفسير قرطبى ، جلد 10 .