پس شما گروه گروه به محشر وارد مىشويد ) ( 19 ) ( وَ فُتِحَتِ السَّماءُ فَكانَتْ أَبْواباً ) : ( و آسمان گشوده مىگردد ، پس درهاى متعددى از آن باز مىشود ) ( 20 ) ( وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً ) : ( و كوهها به حركت در مىآيد و مانند سراب مىگردد ) مىفرمايد : محققّا روز جزا و فصل كه خبرش بسيار عظيم است در علم خدا معيّن شده كه آخرين مرحلهء تعيين شده براى سر رسيد مدّت عمر عالم مادّه باشد و خدا مىدانست كه اين نشأت دنيا جز با رسيدن به روز جزا تمام نمىشود و اين روز غايت و سرانجام آفرينش دنيا ، مقدّر شده بود . در آن روز در صور دميده مىشود و همه مردم به سرعت سر از گورها بر آورده و گروه گروه هر دسته در پيروى از امام خود به پيش فراخوانده مىشوند ، همچنانكه فرمود : ( يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ « 1 » روزيكه هر گروهى را با پيشوايشان فرا مىخوانيم ) و آنگاه درهاى آسمان گشوده شده و عالم انسانى به عالم فرشتگان متصّل مىگردد و داراى درهاى گوناگون خواهد بود ( كه هر در ، متعلّق به يك فوج است ) و در آن روز كوهها به حركت در آمده و از شكل ظاهرى خود مبدّل مىشوند و يك امر خيالى و عارى از حقيقت به نظر مىرسند ، و با تصوير اين مناظر هولناك از قيامت و در مقام انذار و تهديد مىخواهد بفرمايد : مردم بيهوده آفريده نشده و به حال خود رها نگشتهاند و هرگز مصلحين با مفسدين يكسان نيستند . ( 21 ) ( إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً ) : ( بدرستى كه جهنّم در انتظار بدكاران است ) ( 22 ) ( لِلطَّاغِينَ مَآباً ) : ( و آن دوزخ جايگاه مردم سركش و ستمكار است ) ( 23 ) ( لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً ) : ( كه در آن دورانهاى متمادى عذاب مىكشند ) ( 24 ) ( لا يَذُوقُونَ فِيها بَرْداً وَ لا شَراباً ) : ( هرگز در آنجا قطرهاى آب سرد و شراب پاكيزه نمىآشامند )
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ٤ — صفحة 707
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٧٠٧
هامش
( 1 ) . سورهء اسراء ، آيه 71 .