پس شما گروه گروه به محشر وارد مىشويد )
( 19 )
( وَ فُتِحَتِ السَّماءُ فَكانَتْ أَبْواباً )
: ( و آسمان گشوده مىگردد ، پس درهاى متعددى از آن باز مىشود )
( 20 )
( وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً )
: ( و كوهها به حركت در مىآيد و مانند سراب مىگردد )
مىفرمايد : محققّا روز جزا و فصل كه خبرش بسيار عظيم است در علم خدا معيّن شده كه آخرين مرحلهء تعيين شده براى سر رسيد مدّت عمر عالم مادّه باشد و خدا مىدانست كه اين نشأت دنيا جز با رسيدن به روز جزا تمام نمىشود و اين روز غايت و سرانجام آفرينش دنيا ، مقدّر شده بود .
در آن روز در صور دميده مىشود و همه مردم به سرعت سر از گورها بر آورده و گروه گروه هر دسته در پيروى از امام خود به پيش فراخوانده مىشوند ، همچنانكه فرمود :
( يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ
« 1 » روزيكه هر گروهى را با پيشوايشان فرا مىخوانيم ) و آنگاه درهاى آسمان گشوده شده و عالم انسانى به عالم فرشتگان متصّل مىگردد و داراى درهاى گوناگون خواهد بود ( كه هر در ، متعلّق به يك فوج است ) و در آن روز كوهها به حركت در آمده و از شكل ظاهرى خود مبدّل مىشوند و يك امر خيالى و عارى از حقيقت به نظر مىرسند ، و با تصوير اين مناظر هولناك از قيامت و در مقام انذار و تهديد مىخواهد بفرمايد : مردم بيهوده آفريده نشده و به حال خود رها نگشتهاند و هرگز مصلحين با مفسدين يكسان نيستند .
( 21 )
( إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً )
: ( بدرستى كه جهنّم در انتظار بدكاران است )
( 22 )
( لِلطَّاغِينَ مَآباً )
: ( و آن دوزخ جايگاه مردم سركش و ستمكار است )
( 23 )
( لابِثِينَ فِيها أَحْقاباً )
: ( كه در آن دورانهاى متمادى عذاب مىكشند )
( 24 )
( لا يَذُوقُونَ فِيها بَرْداً وَ لا شَراباً )
: ( هرگز در آنجا قطرهاى آب سرد و شراب پاكيزه نمىآشامند )
هامش
( 1 ) . سورهء اسراء ، آيه 71 .