( 17 )
( إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ )
: ( همانا بر ماست كه آن را مجموع و محفوظ داريم )
( 18 )
( فَإِذا قَرَأْناهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ )
: ( و آنگاه كه آن را خوانديم ، تو از آن پيروى كن )
( 19 )
( ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَهُ )
: ( سپس بر ماست كه حقايق آن را بر تو بيان كنيم )
اين آيات جملهء معترضهايست در ميان آيات راجع به قيامت ، كه در آنها رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم را مكلّف مىكند به اينكه در هنگام دريافت وحى ، آياتى را كه هنوز تمام و كامل نشده ، نخواند و زبان خود را به خواندن بقيّه آن حركت ندهد ، همچنانكه در جاى ديگر فرمود :
( وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ
« 1 » قبل از آنكه وحى بر تو تمام شود ، دربارهء قرآن عجله نكن )
بعضى مفسّران گفتهاند : رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم از بيم آنكه آيات را فراموش كند قبل از اتمام آيه آن را با خود تكرار مىكرده است « 2 » و خداوند او را از اين عمل نهى مىكند ، در ادامه مىفرمايد : جمع كردن و ضميمه نمودن اجزاء وحى و تلاوت آن بر تو ، به عهده ماست و هيچ يك از اينها ، از ما فوت نمىشود تا لازم باشد تو عجله كنى و قبل از اتمام وحى ، آن را بخوانى ، پس وقتى قرائت وحى را تمام كرديم ، آن وقت خواندن ما را متابعت كن و بعد از تمام شدن وحى ، تو شروع به تلاوت آن نما .
بعضى مفسّران گفتهاند منظور از پيروى قرآن وحى ، پيروى ذهنى آنست ، يعنى اينكه آن را با سكوت گوش كند و بطور كامل به آن توجّه نمايد .
در ادامه مىفرمايد : سپس توضيح دادن و بيان آن براى تو ، به عهده ماست ، يعنى همانطور كه جمع كردن و خواندن وحى را به عهده گرفتهايم ، بيان و توضيح آن نيز بر عهدهء ماست .
و كلمهء ( ثمّ ) براى افادهء تأخير رتبى است ، نه تأخير زمانى .
بعضى « 3 » نيز گفتهاند معنايش اين است كه : بيان قرآن براى مردم و به تناسب فهم
هامش
( 1 ) . سورهء طه ، آيه 114 .
( 2 ) . مطابق تفسير مجمع البيان .
( 3 ) . تفسير مجمع البيان .