( 51 ) ( فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ ) : ( كه از شير درنده مىگريزند ) ( 52 ) ( بَلْ يُرِيدُ كُلُّ امْرِئٍ مِنْهُمْ أَنْ يُؤْتى صُحُفاً مُنَشَّرَةً ) : ( بلكه هر يك از ايشان مىخواهند برايشان صحيفهاى آسمانى داده شود تا ايمان بياورند ) مىفرمايد حال كه مطلب چنين است و اينها چنين مواقف هولناكى را در پيش دارند و به جهت تكذيب و كفر راهى دوزخ مىشوند ، پس چه شده كه مشركين ، تذكره و موعظهء قرآن را تكذيب مىكنند و از آن روى مىگردانند ؟ ! در حالى كه مانند خران وحشى كه از چنگال شير يا شكارچى مىگريزند از تذكره نفرت و اعراض دارند . شايد اين اعراض آنها به جهت نفرت صرف نيست ، بلكه هر فردى از آنها توقّع دارد كه كتابى از ناحيهء خدا و مشتمل بر معارفى كه قرآن در بر دارد ، بر او نازل شود ! و اين سخن كنايه از استكبار آنها نسبت به خداست ، يعنى آنها به شرطى حاضرند دعوت خداى متعال را بپذيرند و آن را ردّ نكنند ، كه براى هر يك از ايشان كتاب آسمانى مستقّلى نازل شود ! امّا دعوت از طريق رسالت پيامبر را به هيچ وجه نمىپذيرند ، اگر چه كه حقّ باشد و معجزات آشكارى آن را تأييد كند . ( 53 ) ( كَلَّا بَلْ لا يَخافُونَ الْآخِرَةَ ) : ( نه ! بلكه اينها از آخرت بيم ندارند ) ( 54 ) ( كَلَّا إِنَّهُ تَذْكِرَةٌ ) : ( چنين نيست كه آنها پنداشتند ، همانا قرآن محققا پند و اندرز است ) ( 55 ) ( فَمَنْ شاءَ ذَكَرَهُ ) : ( تا هر كه خواهد متذّكر حقّ شود ) ( 56 ) ( وَ ما يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ ) : ( و هيچ كس متذّكر نمىشود جز آنكه خدا بخواهد ، او اهل تقوى و اهل آمرزش است ) مىخواهد بفرمايد نزول كتاب آسمانى بر همهء افراد واقع نخواهد شد ، چون رسالت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم بوسيله آيات الهى و معجزات تأييد شده و به علاوه رسالت نيازمند به طهارت ذات و صلاحيّت نفس است و بديهى است كه اين طهارت در نفوس ساير مردم ( غير از شخص نبى ) وجود ندارد ، پس اين گفتار آنها فقط يك بهانه است و علّت
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى )ج ٤ — صفحة 677
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٦٧٧