پيچيده تا اندكى استراحت كند ، آنوقت به او خطاب شده : اى جامه به خود پيچيده برخيز و نماز شب بخوان و بوسيله نماز از اطمينان نفس و صبر برخوردار شو و در مقابل آزار و استهزاء آنها و سخنان باطلشان صبر كن ، در ادامه ، امر به نماز شب ، يعنى قيام در شب براى نماز ، مىنمايد و آن جناب را بين قيام در نيمى از شب يا كمى كمتر و يا كمى بيشتر از آن مخيّر مىنمايد و نيز امر به تلاوت آرام و شمرده شمردهء قرآن مىكند ، چون ترتيل يعنى اينكه قرآن به گونهاى تلاوت شود كه حروف آن جدا جدا و شمرده به گوش برسد ، و ظاهرا مراد از تلاوت قرآن در اينجا خود نماز است ، آنگاه مىفرمايد ، و اين تشريع نماز شب به جهت آنست كه آماده شوى تا گفتارى سنگين و وزين را دريافت كنى ، چون ما به زودى مىخواهيم قرآن عظيم را كه گفتارى وزين است بر تو نازل كنيم .
يعنى كلام الهى را جز يك نفس مطهّر نمىتواند دريافت كند و قرآن كتاب عظيميست كه داراى ظاهر و باطن و تنزيل و تأويل است و شامل حقيقت توحيد و ساير اصول عقايد مىباشد و امر به دعوت و اظهار اسلام بر همه اديان مىنمايد و قرآن به دو اعتبار ثقيل است ، هم از حيث فهم معنايش ، ( تا آنجا كه نقل شده پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم بارها هنگام نزول وحى دچار بيهوشى مىگرديد ) و هم از حيث تحقّق بخشيدن به حقايق معارفش ، و نيز از جهت دعوت جهانى و فراگير آن ، و شاهد بر اين ثقل ، آزارها و اذيّتهايى است كه پيامبر در راه تحقيق اسلام ، متحمّل گشت و اين قرآن بر امّت نيز ثقيل است ، هم از جهت تحققّ دادن به حقايق قرآن در نفس ، هم از جهت پيروى از اوامر و نواهى الهى و رعايت حدود آنها .
در ادامه مىفرمايد : علّت اينكه ما شب را به جهت اداى نماز انتخاب كرديم ، اين است كه حادثهء شب شديدترين قدم نهادن است ، يعنى نماز شب بيش از هر عمل ديگر در صفاى نفس انسان مؤثّر است و او را ثابت قدمتر مىسازد و بهتر از هر چيز نفس آدمى را از اينكه به وسيله شواغل روز ، دچار كدورت شود حفظ مىكند و علّت اينكه اين نماز را در روز قرار نداديم اين است كه تو در روز سبح ( دويدن و تند رفتن در آب ) و اشتغال بسيارى دارى ، يعنى در روز مشاغل بسيارى دارى كه همه وقت تو را فراگرفته و فراغتى
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — صفحة 661
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٦٦١