در برابر حكم پروردگارت صبر كن و مانند يونس صاحب ماجراى ماهى نباش كه دلگير و خشمگين ندا كرد )
( 49 )
( لَوْ لا أَنْ تَدارَكَهُ نِعْمَةٌ مِنْ رَبِّهِ لَنُبِذَ بِالْعَراءِ وَ هُوَ مَذْمُومٌ )
: ( و اگر نعمتى از ناحيهء پروردگارش او را در نمىيافت ، هر آينه با حالتى نكوهيده در بيابانى بىسقف مىافتاد )
( 50 )
( فَاجْتَباهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ )
: ( ولى پروردگارش او را برگزيد و از صالحين قرار داد )
مىفرمايد : اى پيامبر تو در برابر قضايى كه پروردگارت رانده كه مكذّبان مجرم را از راه استدراج و امهال هلاك كند ، صبور باش و مانند يونس عليه السّلام نباش كه مالامال از خشم و غيظ بود و براى آمدن عذاب بر سر قومش خدا را ندا كرد و در نزول عذاب تعجيل نمود ، تا مجبور نشوى مثل او به ظلم خود اعتراف كنى و به تسبيح خدا بپردازى ، كما اينكه يونس در شكم ماهى فرمود :
( لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ الظَّالِمِينَ
« 1 » هيچ معبودى جز تو نيست ، تو منزّهى و من از ستمكارانم ) .
آنگاه در تعليل اين نهى مىفرمايد : اگر نعمت توبهاى « 2 » از جانب پروردگارش يونس را در نمىيافت و خدا توبهء او را نمىپذيرفت و مافات را جبران نمىكرد ، او در بيابانى بى آب و علف و بىسايبان افكنده مىشد ، در حالى كه به جهت عملى كه كرده بود مورد مذّمت و نكوهش قرار مىگرفت ، از مقايسه اين آيه با آيهء 144 - 143 سورهء صافات « 3 » ، معلوم مىشود كه بيرون رفتن يونس با حالت خشم از ميان قومش و نفرين بر آنها اقتضاء مىكرده كه او تا ابد در شكم ماهى باقى بماند ، امّا تسبيح دائمى او مانع از اين قضا شد و تقدير او بر اين قرار گرفت كه در بيابانى خشك و بىسايبان افكنده شود و مورد مذّمت
هامش
( 1 ) . سورهء انبياء ، آيه 87 .
( 2 ) . چنانچه بارها گفتهايم ، توبهء بنده محفوف بين دو توبه از جانب پروردگار است ، ابتدا خداوند بسوى بنده متوجّه شده و به او توفيق توبه مىدهد ، سپس بنده با توبه بسوى او باز مىگردد و در نهايت خداوند با مغفرت و غفران خود بسوى او رجوع و توبه مىنمايد ، ( مترجم )
( 3 ) .( فَلَوْ لا أَنَّهُ كانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَاگر نبود كه يونس از اهل تسبيح بود ، هر آينه تا روز بعث در شكم ماهى مىماند ) .