( 24 )
( قُلْ هُوَ الَّذِي ذَرَأَكُمْ فِي الْأَرْضِ وَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ )
: ( بگو اوست آنكه شما را در زمين بيافريد و به سوى او محشور مىشويد )
خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىفرمايد ، به آنها بگو : خداست كه شما را ابتداء و بدون هيچ الگو و زمينهاى آفريده به نحو بىسابقه و حتّى بدون مادّه شما را ايجاد كرده و شما را به جهاز گوش و چشم و قلب يا فكر ، مجهّز نموده و اين امور از بزرگترين نعمات الهى است ، ( چون گوش و چشم نماينده همه حواس ظاهرى و قلب نماينده نفس متفكر و ناطقه آدمى است )
به همين دليل در خاتمه مىفرمايد : چه كم شكر مىگزاريد ، يعنى در برابر اين نعمات عظيم ، شكرى كه شايستهء آنست بجا نمىآوريد .
و نيز به ايشان بگو : خداست كه خلقت شما را وابسته به زمين قرار داده و كمال شما جز بواسطه اعمالى كه به مادّه زمينى وابسته است ، تمام و كامل نمىشود ، آرى خداوند موّاد زمينى و جسمانى را در قلب بشر زينت داده ، تا به اين وسيله آنها آزمايش شوند و افراد صالح از غير ايشان مشخص گردند و در نهايت شما بوسيله بعث و در روز قيامت بسوى او باز مىگرديد و جزا داده مىشويد و اين وعدهاى به حق است .
و در جاى ديگر به همين مضمون اشاره كرده و مىفرمايد :
( إِنَّا جَعَلْنا ما عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَها لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَ إِنَّا لَجاعِلُونَ ما عَلَيْها صَعِيداً جُرُزاً
« 1 » اين مائيم كه آنچه در روى زمين است زينت كرديم تا ايشان را بيازماييم كه معلوم شود كدامشان بهتر عمل مىكنند و ما آنچه روى زمين است ، چون خاك خشك از نظرشان مىاندازيم ) .
( 25 )
( وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْوَعْدُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ )
: ( و مىگويند : اگر راست مىگوييد ، اين وعده چه زمانى فرا مىرسد ؟ )
( 26 )
( قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ وَ إِنَّما أَنَا نَذِيرٌ مُبِينٌ )
: ( بگو منحصرا علم آن فقط در نزد خداست و همانا من فقط بيم دهندهاى آشكارم )
يعنى كفّار از روى استهزاء و به منظور تعجيز به پيامبر مؤمنان مىگفتند : اگر راست
هامش
( 1 ) . سورهء كهف ، آيه 8 - 7 .