بِكُلِّ شَيْءٍ بَصِيرٌ )
: ( آيا پرواز مرغان بالاى سر خود را نديدند كه چگونه بال و پر خود را باز و بسته مىكنند و جز خداى رحمان كسى آنها را در فضا نگه نمىدارد ، آرى او به هر چيزى بيناست )
در اين آيه شريفه نشانهاى از نشانههاى تدبير الهى را ذكر مىكند و مىفرمايد ، آيا به پرندگانى كه در بالاى سر شما در آسمان پرواز مىكنند و بال خود را گشوده و سپس مىبندند ، نظر نكردهايد تا دريابيد كه فقط خداى رحمان است كه آنها را در فضا نگه مىدارد ؟ هر چند ماندن پرندگان در فضا و عدم سقوط آنها مستند به اسبابى طبيعى است ، همچنان كه همهء امور ديگر در عالم طبيعت مستند به اسباب و علل طبيعى است ، ولى همه علل در نهايت به خداى سبحان منتهى مىشود ، و اين امر اختصاص به پرندگان ندارد ، امّا ذكر اين مورد خاص براى اين است كه امر پرواز پرندگان امرى شگفتانگيز است كه از ابتدا بشر را به فكر واداشته و در انتها مىفرمايد : خداوند به همه چيز بيناست و بر هر چيز احاطه دارد .
( 20 )
( أَمَّنْ هذَا الَّذِي هُوَ جُنْدٌ لَكُمْ يَنْصُرُكُمْ مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ إِنِ الْكافِرُونَ إِلَّا فِي غُرُورٍ )
: ( آيا چه كسى است ، آنكه شما او را به جاى رحمان ، ياور و لشكر خود مىپنداريد ، تا شما را يارى كند ؟ كافران جز غرور سرمايهاى ندارند )
( 21 )
( أَمَّنْ هذَا الَّذِي يَرْزُقُكُمْ إِنْ أَمْسَكَ رِزْقَهُ بَلْ لَجُّوا فِي عُتُوٍّ وَ نُفُورٍ )
: ( و يا كيست آنكه ، اگر خدا به شما روزى ندهد ، او بدهد ؟ نه هرگز ! بلكه كافران در سرپيچى و نفرت از حق لجاجت مىورزند )
( 22 )
( أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ )
:
( آيا كسى كه با صورت بر روى زمين مىخزد ، هدايت يافتهتر است و يا آنكس كه استوار و راست قامت در صراط مستقيم گام بر مىدارد ؟ )
در اين آيات كفّار را از جهت اتخّاذ معبودهاى ديگر توبيخ مىكند و مىفرمايد و بلكه مىپرسم ، آن چه كسى است كه به آن اشاره مىشود كه اين ياور شما و لشكر شماست غير از خداى رحمان ، اگر خداى رحمان سرنوشت شوم يا عذابى را براى شما