دوزخ از آنها مىپرسند : آيا براى شما بيم دهندهاى نيامد ؟ )
مراد از كافران عموم افرادى هستند كه منكر ربوبيّت خداوند باشند ، كه شامل و ثنىهاى بت پرست كه بكلّى منكر ربوبيّت خدا بر خودشان هستند و كسانى مثل يهود و نصارى كه بين خدا و پيامبرانش جدايى انداختهاند و هر يك به خدا و پيغمبر گروه ديگر كافر شدهاند ، مىباشند ، در اين آيه عموم كافران را تهديد و انذار نموده است به اينكه خداوند عذاب جهنم را برايشان تدارك ديده و وقتى كه كفّار در جهنم ريخته مىشوند ، صداى طولانى و نعرهاى از آن مىشنوند كه آن صدا مانند مغناطيس آنها را به داخل خود مىكشد ، ( همانطور كه بوسيله دم ، هوا به درون سينه كشيده مىشود ) در حالى كه آتش جهنم فوران و جوشش مىكند و آنقدر در غليان است كه گويا از شدّت خشم و غضب مىخواهد منفجر شود و هر زمان كه گروهى داخل جهنّم مىشوند ملائكه موكّل بر آتش از آنها مىپرسند ، آيا براى شما پيامبر بيم دهندهاى نيامد و شما را از چنين عذابى انذار نكرد ؟
( 9 )
( قالُوا بَلى قَدْ جاءَنا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَيْءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلالٍ كَبِيرٍ )
: ( گفتند : بله ، آمد ولى ما تكذيب كرديم و گفتيم : خدا هيچ پيغامى نازل نكرده و جز اين نيست كه شما در ضلالتى بزرگ هستيد )
( 10 )
( وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ )
: ( و گفتند : اگر گوش داده بوديم يا تعقّل مىكرديم ، از دوزخيان نبوديم )
( 11 )
( فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ فَسُحْقاً لِأَصْحابِ السَّعِيرِ )
: ( پس به گناه خود اعتراف كردند و نابودى و دورى از رحمت بر ياران دوزخ باد )
اين كلام حكايت پاسخ دوزخيان به فرشتگان موكّل بر دوزخ است كه در آن اعتراف مىكنند كه پيامبر و بيم رسان برايشان آمده ، ولى آنها او را تكذيب كردهاند و گفتهاند خدا هيچ دين و شريعتى نازل نكرده و جز اين نيست كه شما هم مانند ما هستيد و در ادّعاى پيامبرى خود در ضلالتى بزرگ مىباشيد « 1 » .
هامش
( 1 ) . در تفسير مجمع البيان اين عبارت آخر كلام فرشتگان است كه به دوزخيان مىگويند :