مىفرمايد : غلهايى كه براى اهل جهنم به كار مىرود ، چنان است كه بين سينه تا زير چانهء آنها را پر مىكند ، بطوريكه نمىتوانند سر خود را پايين آورند و راه پيش روى خود را ببينند و تشخيص دهند و نكره آوردن كلمه ( اغلال ) براى دلالت بر اهميّت و وحشتانگيزى آنست .
( 9 )
( وَ جَعَلْنا مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ سَدًّا وَ مِنْ خَلْفِهِمْ سَدًّا فَأَغْشَيْناهُمْ فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ )
:
( ما از مقابل رو و عقب سرشان سدّى قرار دادهايم كه آنها را پوشانده و ديگر جايى را نمىبينند . )
( سدّ ) يعنى حائل و مانع ، مىفرمايد ما اين كفّار را از همه جهات با مانعى احاطه كرده و پوشاندهايم بطوريكه ديگر جايى را نمىبينند . پس اين دو آيه حال كفّار را در محروميّت از هدايت بسوى ايمان و اينكه خدا آنها را به كيفر كفر و طغيانشان محروم كرده ، ممثّل و مسجّل نموده است . در تفسير فخر رازى « 1 » حكايت شده كه در معناى تشبيهى اين دو آيه گفته است : موانع دنيوى كه انسان را از نظر كردن در آيات الهى مانع مىشود دو قسمند ، يكى مانعى كه از نظر در آيات انفسى منع مىكند و ديگرى مانعى كه انسان را از نظر به آيات آفاقى باز مىدارد . خداوند موانع قسم اول را تشبيه كرده به غل كه نمىگذارد انسان به خودش نظر كند و آيات انفسى را ببيند و موانع قسم دوم را تشبيه به سدّى كرده كه اطراف انسان را گرفته و مانع از نظر كردن به اطراف و آيات آفاقى مىشود و چنين فردى بطور كلّى از نظر كردن و عبرت گرفتن و ايمان و هدايت محروم مىشود .
روايت شده كه اين آيه دربارهء ابو جهل و فردى از خانوادهء او نازل شده كه سوگند خورد اگر رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم را ببيند كه مشغول نماز است با سنگى بر سر او بزند امّا هر وقت كه سنگ را بلند مىكرد تا آن را بر فرق رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم بزند خداوند دستش را به گردنش ثابت مىنمود ، بطوريكه قدرت بر انداختن سنگ نمىيافت .
( 10 )
( وَ سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ )
: ( براى آنها يكسانست
هامش
( 1 ) . تفسير فخر رازى ج 26