إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ )
: ( آيا ديدى كسانى را كه نفاق ورزيدند و به برادران خود ، از كافران اهل كتاب ، گفتند : اگر مسلمانان ، شما را بيرون كنند ، ما نيز مطمئنا با شما بيرون مىآييم و در بارهء شما از احدى اطاعت نخواهيم كرد و اگر با شما جنگ كنند ، ما نيز يقينا ياريتان خواهيم كرد ، خدا شهادت مىدهد كه اينها دروغگويانند )
با استفهامى تعجّبى پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم را مخاطب قرار مىدهد به ماجراى منافقين و در رأس آنها به عبد اللّه ابن ابى اشاره مىكند و منظور از برادران ايشان ، يهوديان بنى نضير هستند ، مىفرمايد : ديدى كه چگونه اين منافقين به يهود گفتند ، و سوگند خوردند كه اگر مسلمين شما را از ديارتان بيرون كنند ، ما نيز همراه شما بيرون مىشويم و از شما جدا نمىگرديم و سخن هيچ كسى را دربارهء شما نمىپذيريم و اگر هم مسلمانان با شما جنگ كنند ما به يارى شما مىآييم ، امّا خداوند شهادت مىدهد كه اينها دروغگويند و به وعدهء خود وفا نمىكنند .
( 12 )
( لَئِنْ أُخْرِجُوا لا يَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَ لَئِنْ قُوتِلُوا لا يَنْصُرُونَهُمْ وَ لَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يُنْصَرُونَ )
: ( اگر بنى نضير خارج شوند ، اينها با آنان بيرون نخواهند رفت و اگر جنگ سر گيرد ، آنها را يارى نخواهند كرد و بر فرض هم كه يارى كنند ، در ميان كارزار فرار كرده و روى مىگردانند و آن وقت يارى نخواهند شد )
در تأكيد جملهء آخر آيهء سابق مىفرمايد : سوگند مىخورم كه اين منافقان اگر امر دائر مدار خروج بنى نضير شود ، همراه آنها نخواهند رفت و اگر هم جنگ سر بگيرد ، آنها را يارى نخواهند كرد و به فرض هم كه جنگى روى دهد و آنها را يارى كنند ، در بحبوحهء جنگ پا به فرار مىگذارند و بدون اينكه كسى ياريشان كند ، همگى هلاك خواهند شد ، در اين آيات قرآن از وضع منافقين پيشگويى مىكند كه اين امر واقع شد و منافقان ابدا بنى نضير را مساعدت نكردند .
( 13 )
( لَأَنْتُمْ أَشَدُّ رَهْبَةً فِي صُدُورِهِمْ مِنَ اللَّهِ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ )
: ( از شما خيلى بيشتر هراسانند تا از خدا ، اين به جهت آنست كه اينها مردمى نادانند )
يعنى اين منافقان به جهت جهلى كه نسبت به مقام پروردگار دارند ، از شما مسلمانان