عمر و نفس خود را از دست داده و عذاب ابدى را براى خود خريدهاند ) .
( 20 )
( إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِكَ فِي الْأَذَلِّينَ )
: ( به طور قطع كسانى كه با خدا و رسولش دشمنى و مخالفت مىكنند ، در زمرهء خوارترين هستند )
اين آيه در مقام تعليل آيه سابق است ، يعنى به اين علّت زيانكارند كه با مخالفت و لجبازى ، با خدا و رسولش دشمنى مىكنند و دشمنان خدا و رسول در زمرهء خوارترين افرادند ، چون ذلّت يكى از دو طرف متخاصم به مقدار عزّت طرف ديگر است و وقتى يك طرف متخاصم خداى عزيز مطلق است كه همه عزّتها از آن اوست ، قهرا در جانب مقابل ، ذلّت محض است .
( 21 )
( كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ )
: ( خداوند چنين مقدّر كرده كه من و رسولانم سرانجام غالبيم ، بدرستى كه خدا قدرتمند و عزيز است )
يعنى خداوند چنين حكم رانده كه همواره و از هر جهت او و رسولانش غالب باشند ، هم از جهت استدلال ، هم از جهت تأييد غيبى و هم از جهت طبيعت ايمان به خدا و رسول .
امّا از جهت استدلال : درك حق و پذيرش آن فطرى انسان است ، يعنى اگر حق را براى انسان به خوبى بيان كنند ، بدون درنگ عقل و فطرتش آن را تأييد مىكند و مىپذيرد ، هر چند كه در ظاهر به دليل هوى و هوس نفسانى آن را انكار كرده باشد .
امّا از جهت تأييد غيبى : حكم الهى به نفع حق و به ضرر باطل است كه بهترين نمونهء آن انواع عذابهايى است كه خداى تعالى بر امّتهاى مكذّب گذشته نازل نموده .
امّا از جهت طبيعتى كه ايمان به خدا و رسول دارد ، چون ايمان مؤمن به طور مطلق و بدون هيچ قيد و شرطى او را به دفاع از حق و قيام در برابر باطل دعوت مىكند و چنين فردى معتقد است كه چه بكشد و چه كشته شود رستگار مىگردد ، لذا نيروى مقاومت و ثبات او نامحدود است .
به همين دليل هم مسلمانان در زمان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم و بعد از آن تا وقتى كه حقيقت ايمان خود را حفظ كردند هميشه در جنگها فاتح و غالب بودند ، مگر وقتى كه نيّاتشان فاسد شده و سيرت تقوى و اخلاصشان در مسير گسترش دين حقّ ، مبدّل به قدرت طلبى و