مرگ براند ، گويد همانا شما ماندگار خواهيد بود . )
( 37 )
( وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَ وَ لَمْ نُعَمِّرْكُمْ ما يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَ جاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَما لِلظَّالِمِينَ مِنْ نَصِيرٍ )
: ( و آنها در جهنّم فرياد زنند : پروردگارا ما را از اينجا خارج كن تا كار شايستهاى غير از آنچه مىكرديم ، انجام دهيم . خطاب رسد : آيا آنقدر عمرتان نداديم كه هر كه اهل پند گرفتن بود اندرز پذيرد ؟ و بيم رسان نيز برايتان آمد . پس بچشيد كه ستمگران ياورى ندارند . )
يعنى كفّار در آتش جهنّم با ناله و استغاثه شيون مىكنند و مىگويند : پروردگارا ما را از جهنّم بيرون آور تا عمل صالحى غير از آنچه در دنيا عمل كرديم بجا آوريم ، در پاسخ به آنها گفته مىشود : هرگز ! مگر ما به شما عمر كافى نداديم كه در آن هر كس مىخواست متذكّر شود ، مجال آن را داشته باشد ؟ امّا شما متذكّر نشديد و ايمان نياورديد ، به علاوهء اينكه پيامبر بيم رسان هم به نزد شما آمد امّا شما به او ايمان نياورده و كفر ورزيديد حال بچشيد اين عذاب را كه ستمكاران ياورى نخواهند داشت تا آنان را از عذاب برهاند و چگونه داشته باشند با اينكه ياوران دنيايى آنها در كنارشان دچار عذابند ؟ !
( 38 )
( إِنَّ اللَّهَ عالِمُ غَيْبِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ )
: ( همانا خدا داناى نهفتهء آسمانها و زمين است ، بدرستى كه او داناى به اسرار و مكنونات سينههاست )
مىفرمايد علم خدا نامحدود است و هيچ چيز در مقايسه با علم او مخفى و غيبى محسوب نمىشود ، پس عالم به اسرار سينهها است و با شما مطابق آنچه در باطنتان از آثار اعمال و عقايد ، نهفته داريد ، رفتار مىكند و بر طبق آن شما را محاسبه و مؤاخذه مىنمايد ، خواه ظاهرتان مطابق با باطنتان باشد و خواه مخالف . همچنانكه فرمود
( إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ
« 1 » چه آنچه در باطن داريد مخفى كرده يا آشكار كنيد خداوند شما را بابت آن محاسبه مىكند ) ، چون قيامت روزى است كه امور مخفى و سرّى آشكار مىشود
( يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ )
« 2 »
هامش
( 1 ) . سوره بقره آيه 284
( 2 ) . سوره طارق آيه 9